I. Đình công tại Việt Nam vẫn là vấn đề đang làm cho Đảng “của giai cấp công nhân”, Quốc hội, công đoàn VN nhiều “vất vả” và đang loay hoay tìm giải pháp… Đã có nhiều cuộc Hội thảo, đề tài nghiên cứu để tìm lối ra, kể cả nhiều lần sửa đổi Bộ luật lao động, và sắp tới, cả Luật Công Đoàn (CĐ). Nhưng “vấn đề” cũng đang là “vấn đề”….   
        
Qua đề tài "Nghiên cứu về đình công ở Việt Nam và đề xuất giải pháp của Công Đoàn" do TS Dương Văn Sao - Uỷ viên Đoàn Chủ tịch Tổng liên đoàn làm chủ nhiệm đã nêu ra được những thực trạng và nguyên nhân đình công của công nhân thời gian qua, đó là “không chỉ xuất phát từ sự vi phạm pháp luật của người sử dụng Lao Động (LĐ) mà đình công ngày càng bắt nguồn nhiều hơn từ xung đột trực tiếp về lợi ích giữa người sử dụng Lao Động và Người Lao Động; từ chỗ đình công thụ động đến chủ động đình công nhằm tăng cường lợi ích của Người Lao Động; là do sự “khác biệt về văn hoá”, có thể đúng trong khu vực đầu tư nước ngoài, song chỉ là "giọt nước tràn ly"; là do cơ cấu Ban Chấp Hành. Công Đoàn Cơ Sở, chủ tịch công đoàn là “những Cán Bộ quản lý của doanh nghiệp; do năng lực, trình độ cán bộ công đoàn trong “thương lượng, đàm phán” có những yếu kém nên  người lao động “chưa thực sự tin tưởng vào năng lực của Cán Bộ Công Đoàn”…. (Báo Lao Động số 15 Ngày 19/01/2009 ) 

Qua ý kiến Hội thảo “Hoàn thiện Luật Công Đoàn và pháp luật Lao Động, góp phần xây dựng quan hệ Lao Động hài hoà, ổn định” do Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam phối hợp với Uỷ ban về các Vấn Đề Xã Hội (VĐXH) của Quốc hội tổ chức, các ý kiến đề cập nguyên nhân về pháp luật. Luật “Lao Động và Công Đoàn” còn một số điểm chưa phù hợp với thực tiễn, nhưng chậm được sửa đổi, bổ sung; một số thiết chế hỗ trợ cho quan hệ Lao Đông chưa hiệu quả”; "Trình tự thủ tục do luật pháp quy định hiện nay có thể quá phức tạp để Người Lao Động tuân theo tổ chức một cuộc đình công đúng luật”; “Việc sửa đổi Chương 14 của Bộ Luật Lao Động đã đưa ra được một số cải thiện, tuy chưa được hoàn hảo. Thậm chí, sau khi Chương 14 được sửa đổi, tất cả các cuộc đình công xảy ra sau đó vẫn là tự phát”; do “cơ chế ba bên“ kém phát triển, không hiệu quả cả về phương diện pháp lý và thực tiễn…”; “năng lực hạn chế của đội ngũ Cán Bộ Lao Động, nhất là Công Đoàn Cơ sở”; vai trò và trách nhiệm của Công Đoàn cấp trên Công Đoàn Cơ Sở trong quan hệ Lao Động lại khá mờ nhạt”; (Báo Lao Động số 25, Ngày 06/02/2009)

Những ý kiến được nêu trên về thực trạng, không sai nhưng vấn đề mọi người quan tâm là  giải pháp nào để giải quyết vấn đề? Theo TS Dương Văn Sao,” Xét cả về lý luận và thực tiễn, giải pháp căn bản, bền vững là tự thân Công Đoàn Cơ Sở, mỗi Cán Bộ Lao Động phải tạo được cho mình thực lực hoặc ít nhất là những khả năng thực tế để có thể "độc lập" trong đại diện, bảo vệ quyền lợi tập thể Người Lao Động, tiếp đó mới đến việc sửa đổi cơ chế, chính sách...”; ”Công Đoàn phải tạo sức mạnh từ chính Người Lao Động!" Công Đoàn phải tự khẳng định vị thế của mình ngày càng mạnh hơn để thực sự bảo vệ được lợi ích của Người Lao Động”…

Những vấn đề trên, theo tôi, là đáng bàn.

Việt Nam không đa nguyên công đoàn; Công Đoàn Việt Nam “một mình một chợ”, đã có quá trình lịch sử gần 80 năm vì sao hiện nay vẫn không mạnh, không có khả năng lãnh đạo người lao động đình công đúng pháp luật? Các cuộc đình công của công nhân vì sao đều “tự phát”, không có sự lãnh đạo của công đoàn? Vì sao  người lao động thiếu tin tưởng công đoàn và cán bộ công đoàn? Cán bộ công đoàn hiện nay là của ai? Có phải là người đại diện, bảo vệ các quyền, lợi ích người lao động hay là của ai khác? “Thực lực” của công đoàn là ở đâu? Vì sao công đoàn chưa có thực lực mà nay phải cần tạo thực lực? Vì sao lâu nay Công Đoàn chưa  độc lập và nay cần những khả năng thực tế “để có” độc lập ”trong đại diện, bảo vệ quyền lợi tập thể lao động?”... Nguyên nhân sâu xa của nó là gì?