1. Là sản phẩm của đường lối công vận của đảng cộng sản Việt Nam nên từ những ngày đầu Công đoàn Việt Nam đã chịu sự lãnh đạo của ĐCS, cả về đường lối, nhiệm vụ và công tác tổ chức cán bộ. Nguyễn Đức Cảnh, chủ tịch đầu tiên của tổ chức Công đoàn Việt Nam (Lúc đó gọi là Tổng Công Hội Đỏ Bắc kỳ- 28/7/1929), cũng là ủy viên BCHTW lâm thời Đông Dương Cộng sản Đảng.  

Khi chưa nắm chính qưyền, công nhân lao động là đối tượng vận động theo đường lối công vận của ĐCS và cũng là đối tượng vận động của tổ chức công đoàn, tập hợp công nhân lao động thành lực lượng rộng lớn dưới sự lãnh đạo của ĐCS, đấu tranh với giới chủ, “để giữ gìn quyền lợi cho công nhân”; xóa chủ nghĩa tư bản, xóa nhà nước cai trị phong kiến, thực dân, đế quốc, giành lấy chính quyền. Khẩu hiệu đấu tranh của công nhân, công đoàn thời ấy “đòi tăng lương, giảm giờ làm, chống đánh đập...” 1 vẫn là nội dung tập trung nhất. Công nhân lao động là ĐỐI TƯỢNG vận động của công đoàn, cũng là đối tượng công đoàn thực hiện nhiệm vụ theo đường lối công vận của ĐCSVN. Đảng CSVN, công đoàn là chủ thể tổ chức vận động. Số lượng công nhân lao động tham gia tổ chức nhiều hay ít, bí mật hay công khai; vai trò, uy tín như thế nào…tùy theo khả năng vận động của Chủ thể. ĐỐI TƯỢNG công nhân lao động và đảng, công đoàn đứng về một phía nên công nhân lao động khi đứng vào tổ chức công đoàn, là đoàn viên, hội viên hoạt động bí mật hoặc công khai, bán công khai đều cùng chung “chiến tuyến” vận động, đấu tranh. Chính vì đoàn viên, hội viên hoạt động trong tổ chức bí mật, bán công khai, bất hợp pháp, “sống cùng khổ” với công nhân nên cũng đã có tác dụng nhất định lôi cuốn công nhân, tạo nên những phong trào đấu tranh của công nhân trong các xí nghiệp, nhà máy và những cuộc đấu tranh chính trị do ĐCSVN lãnh đạo.       
 
Đảng CS, công đoàn đứng cùng phía, “sống cùng hơi thở” với công nhân lao động và công nhân lao động mong muốn mình được “giải phóng”, đổi đời, có quyền làm chủ, không còn bị áp bức, bóc lột. Trong trận tuyến đấu tranh giành lấy chính quyền, nhiều công nhân lao động, cán bộ công đoàn cũng đã hy sinh, chịu cuộc sống lao tù của Thực dân, Đế quốc nhưng lúc đó, công nhân lao động ai cũng có chung tình cảm là yêu nước, cùng chung suy nghĩ là đấu tranh để giải phóng, giành quyền độc lập tự do cho đất nước, trong đó có quyền, lợi ích của chính mình và của nhân dân lao động cùng khổ. Người lao động vô sản chỉ có sức lao động, làm thuê, bán sức lao động cho giới chủ, ngoài ra không có gì cả. Cuộc sống tất nhiên rất là cơ cực, ”Mùa xuân đến cơm không đủ ăn, mùa đông sang áo không đủ mặc…”; ”những bao hàng nặng không bằng thuế, cha vác bao giờ hết khổ đau”! 2      

2. Khi ĐCS nắm quyền lãnh đạo nhà nước cai trị, các tổ chức “quần chúng” của ĐCS trước đây nay đều thuộc hệ thống chuyên chính vô sản, thời “đổi mới” gọi là hệ thống chính trị-xã hội. Tính chất, đường lối vận động quần chúng chuyển sang nhiệm vụ mới mang bản chất của nhà nước chuyên chính của giai cấp vô sản, thực chất là chuyên chính của ĐCS. Đúng ra, công nhân lao động vai trò, vị trí đã đổi khác, là “CHỦ THỂ” của tổ chức công đoàn - Người làm chủ xã hội với đầy đủ quyền công dân của mình trong xã hội dân chủ. Nhưng do bản chất “chuyên chính vô sản”, trong xã hội không có xã hội dân sự nên quần chúng nhân dân, nói chung, công nhân lao động, nói riêng, cũng vẫn tiếp tục là “đối tượng” vận động của ĐCS và của tổ chức công đoàn VN. Công đoàn, công nhân lao động vẫn là “quần chúng” của đảng(!), và như vậy, trong xã hội vẫn còn đối tượng công nhân lao động không là quần chúng của đảng nên ĐCS vẫn tiếp tục vận động, đấu tranh(!?). Hệ thống chính trị chuyên chính vô sản ấy chính là hệ thống nhà nước; các tổ chức đoàn thể “quần chúng” ấy thực chất cũng là nhà nước, đoàn thể nhà nước.  

Giai cấp vô sản, công nhân lao động giờ đây đã trở thành “người chủ”(!) của xã hội và tiếp tục được Đảng “giáo dục” để “giác ngộ sứ mạng lịch sử” của mình là người “đào mồ chôn chủ nghĩa tư bản và xây dựng chủ nghĩa cộng sản” muôn lần tốt đẹp trên đất nước Việt Nam! Công nhân lao động đã là “chủ nhân ông của xã hội, lại có ĐCS-Đảng duy nhất của giai cấp công nhân lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện cả xã hội, trong khi nhiều giai cấp, tầng lớp khác trong xã hội không được coi trọng, quyền công dân không bình đẳng, bị nhiều phân biệt. Nhưng giai cấp công nhân có thực sự làm chủ hay chỉ có ĐCS làm chủ? công nhân lao động đã một thời được “làm chủ tập thể” trong các xí nghiệp, nhà máy thuộc sở hữu nhà nước! “Làm chủ tập thể” thực chất là không ai làm chủ và duy nhất chỉ có một ông chủ tối cao. Sản phẩm ấy đã bị xóa bỏ khi đất nước phải đi vào con đường “đổi mới” để tồn tại 

Với danh nghĩa, ĐCS là đảng của giai cấp công nhân, “đội tiền phong chiến đấu” của giai cấp công nhân, đứng trên lập trường của giai cấp công nhân(!) và giai cấp công nhân “lãnh đạo thông qua ĐCS”? “Thông qua” như thế nào trong khi thực tế, số lượng đảng viên là công nhân trong các thành phần kinh tế hàng năm phát triển chỉ có 6,65%! 3 Trước đây khi chưa “đổi mới”, chức năng Giáo dục  là chức năng thứ nhất của công đoàn; công nhân vẫn là đối tượng để đảng, công đoàn giáo dục, vận động. Nay, công nhân lao động vẫn tiếp tục là đối tượng để Đảng và công đoàn “giáo dục” để có “giác ngộ giai cấp”, giác ngộ “sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân”! Một đối tượng mà gần 80 năm qua đã được đảng, công đoàn giáo dục, rèn luyện nay vẫn thường xuyên được giáo dục, rèn luyện nhưng vẫn chưa có “ý thức và giác ngộ giai cấp“ và nay đang tiếp tục cần được “giáo dục” để có “ý thức giai cấp”, “giác ngộ giai cấp”, “sứ mệnh lịch sử” của giai cấp thì làm sao có thể lãnh đạo? Nên, “lãnh đạo thông qua ĐCS” chỉ là cách nói tự nhân danh. Đảng, công đoàn, nhà nước vẫn là “CHỦ THỂ”; công nhân lao động vẫn là ĐỐI TƯỢNG như trước khi chưa giành được chính quyền nhưng khác là, công nhân lao động hiện nay là “ ĐỐI TƯỢNG” bị quản lý bới những cơ quan, tổ chức nhà nước, siêu nhà nước mà CĐ là tổ chức quản lý trực tiếp. Công nhân lao động thực tế vẫn luôn là người làm thuê, vẫn là người bị “bóc lột”, chỉ là “lực lượng vật chất” của đảng chứ thực tế đời sống, việc làm của công nhân lao động không như đảng đã nói trong lý thuyết. Cho nên công nhân lao động vẫn tiếp tục đấu tranh “đòi tăng lương, giảm giờ làm, chống đánh đập...” như cái thời ĐCS chưa nắm quyền nhà nước cai trị…  
  
1 WEB CĐVN: Tóm tắt quá trình hình thành và phát triển của giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam-phần 2
2 Lời trong ca khúc “Người cha bến tàu”
Thơ: Võ Triều Quang
Nhạc: Trần Long Ẩn
Chúng ta thử nghe lại Ca khúc này và nghĩ về hình ảnh, cuộc sống người lao động VN hiện nay!
3 theo Tap chí Cộng sản Điện tử số Số 12 (156) năm 2008