1. Học cùng lớp nhưng ở hai trường khác nhau, gặp nhau trong một tổ chức đoàn thể, người ta nhìn vào thấy hai thằng có những dáng vẻ, tính cách trái ngược. Một thằng to cao, một thằng ốm, bé. Một thằng miệng ”tía lia”, hay nói, “phun cả bọt mép”, một thằng ít nói, thích viết lách; một thằng thích đàn, một thằng cầm đàn thì chỉ ”tửng, từng, tưng” nhưng hay góp ý, phê bình (mà cũng chí lý…) lại hay chơi, đi chung với nhau….Có những lúc hắn làm “chim xanh”  gửi “giai điệu tình yêu” non tơ bạn hắn viết mà không dám gửi. Bề ngoài, nghĩ hắn chắc chưa có cô gái nào lọt vào mắt, hoặc hắn chưa biết gì về tình cảm gái trai nhưng lứa tuổi ươm hoa…sao lại không có! Rồi khi học thi Tú Tài, bước ngoặc cuộc đời của mỗi học sinh nam cuối bậc trung học, sẽ ngồi trên giảng đường Đại học, đi Sỹ quan Võ Bị quốc gia, Sỹ quan Thủ Đức hay Đồng Đế, QuangTrung! Bạn hắn thường xuyên ở nhà hắn để học, thậm chí cả ăn uống. Hai đứa học luyện thi ở 2 trường khác nhau…vậy mà, khi đi thi - một thằng đậu, một thằng rớt. Hắn học không phải loại kém, bạn hắn chẳng giỏi giang hơn. Có phải chăng ”học tài, thi phận”?!.Hắn ”rớt tú tài” phải” đi trung sỹ..” Hắn phải vào Lính. Bạn hắn vì hoàn cảnh gia đình, lứa tuổi nên đi làm anh giáo làng; theo Cách Mạng “làm khổ thể giới.”

Trong một đất nước chia đôi, sống, lớn lên ở Miền Nam, hai đứa đi vào đời theo 2 con đường khác nhau, đối nghịch nhau nhưng có lẽ có cùng một tâm dân tộc nên lại luôn về một con đường! Hắn học ra trường đi làm lính sư đoàn. Ngành Tổng quản trị. Đóng xa lắc xa lơ.  Những chiến trường ác liệt - Bình Định, Quãng Ngãi, Pleiku đã có dấu chân hắn. Một thằng đi dạy học ở một xã trong tỉnh. Xa nhà mà gần nhà. Hai đứa vẫn thư từ liên lạc. Hắn nói về cuộc sống đời lính, đôi chút về chiến trường, về chiến tranh. An bài theo số phận. Luôn tranh thủ những ngày phép để chạy về thăm nhà, thăm thằng bạn làm giáo làng ở miền quê. Hai con đường đi đối đầu nhau dù sống trong một chế độ nhưng luôn là bạn thân, không có gì mâu thuẫn trong nhận thức, quan điểm, cuộc sống. Trong xã hội Miền Nam, đó là chuyện bình thường. Với tuổi 18, 20 đi vào cuộc đời hắn va chạm nhiều hơn giữa cái sống, cái chết. Một thằng hàng ngày đi dạy học, ngoài dạy kiến thức lại “kèm thêm” cả lịch sử oai hùng của dân tộc Việt Nam chống ngoạI xâm, khơi dậy lòng yêu nước cho học sinh qua những ca khúc ở những trường dạy thêm, qua những sinh hoạt đoàn thể. Cả hai đều có tình cảm yêu nước. Cùng hát những ca khúc tuổi trẻ đấu tranh, những ca khúc “tiền chiến”, “phản chiến” rồi nghêu ngao đôi câu nhạc của bạn hắn…Cuộc sống nội tâm, suy nghĩ về thân phận, quê hương, đất nước chỉ có thể trang trải qua những lá thư, lúc nhớ về nhà, nhớ về những ngày tháng nhiều mộng mơ…gửi cho nhau những tâm sự dù không nói hết. Có những nổi buồn chỉ mình mình biết, giữ trong lòng…Những ước mơ trôi theo số phận và đời lính chiến nổi trôi. Hôm nay sống biết rằng mình còn tồn tại. Cả thế hệ thanh niên của một dân tộc tự hào về lịch sử kiêu hùng chống ngoại xâm của dân tộc nay lại cầm súng bắn lẫn nhau. Nếu….Bao nhiêu cái “nếu”…Nghĩ đến rồi …mặc cho số phận.

Sau khi trận chiến Ban mê thuột diễn ra, rồi “di tản chiến thuật”; rồi hết tình này đến tỉnh kia rơi vào tay “quân giải phóng”…Hắn chạy nhanh thật! Chân dài có khác! Khi Đà Lạt “giải phòng” hắn đã có mặt. Gặp lại nhau! Một thằng là VC, một thằng là lính Cộng hòa! Vẫn là hai thằng bạn như từ trước. Cũng vẫn gặp nhau nhưng không còn nhiều thời gian để ngồi quán cá phê như ngày xưa đi học. Mỗi đứa theo mỗi công việc của dòng đời qua cơn bão táp chưa yên ả. Một đứa đi vào guồng máy của “chế độ mới”; một đứa mang danh “lính ngụy”, phải tự bơi trong dòng sống cuộc đời chảy như những con mương chẵng có quy luật gì cả; tự bon chen thích nghi mà sống nhưng vẫn giữ chút ”kẻ sỹ”, làm những công việc phải “vận dụng” cái đầu không mong được xếp vào “đội ngũ trí thức!” Số phận cuộc đời đâu biết ai “tốt số” hơn ai!? Hắn cứ dung dị đi vào cuộc sống xã hội mới với nhiều suy tư phải “tự cứu” chính mình trong xã hội nhiều phân biệt (!). Tuổi đời còn rất trẻ nhưng sống trong không khí nhiều xao động của xã hội mới với “lao động là vinh quang..”, ai cũng phải lao vào cuộc sống vì miếng cơm, manh áo. Cái học thức, có cũng phải quên đi, bỏ đi. Cái thành phần chế độ đã không cần thì cần gì cái đầu biết tư duy, có nhận thức. Xã hội lúc đó ai cũng như vậy nhưng hắn bình tâm hơn. Tự biết mình. Chẵng có gì để bon chen trong guồng máy mới của xã hội, chỉ lo cho cuộc sống của chính mình thôi cũng vất vả. Một thằng ngày đêm lúc nào cũng lao vào công tác, “làm CM”, thực hiện “lý tưởng, ước mơ”(!), tuyên truyền, giáo dục ước mơ, lý tưởng cho tuổi trẻ nhưng còn lý tưởng, ước mơ của mình đâu …chẵng thấy! Mới hôm nào đất nước hòa bình, “độc lập, tự do”, nhiều ước mơ trải rộng trong bầu trời xanh thắm nhưng nụ cười chưa trọn trên môi thì  đã có những áng mây đen, bụi mờ, những cơn rét lạnh kéo tới! Trong cuộc sống xã hội - Ai hơn ai? Giữa 2 thằng bạn thì đâu có gì để hơn thua. Thân phận có những khác nhau bởi con đường đi vào cuộc đời do duyên nghiệp của đất nước. Một đứa đi vào tương lai trong bầu trời không còn trong sáng(!). Một đứa sống theo chủ nghĩa ”hiện sinh”(!), bầu trời nào thì cũng vậy thôi, cứ cố gồng lên mà sống trong cuộc sống hiện tại của đất nước, quê hương…Tuổi trẻ, ước mơ! Nếu một xã hội lành mạnh, ai cũng có tấm lòng nước non, vì dân tộc, đất nước như trên lời nói thì đất nước này đâu phải trải qua những cơn đau. Đau cả dân tộc; đau mỗi con người; đau mỗi gia đình; đau cả lịch sử; đau cả tương lai! Hai thằng bạn, cả thế hệ và nhiều thế hệ xăm xăm bước tới hay lần đi những bước rụt rè bước vào xã hội mới “tươi đẹp” (!) nhưng cuộc sống, ước mơ của xã hội mới đã không dành cho rất nhiều con người dù tuổi đời chưa qua hoặc mới qua một chút tuổi đôi mươi, tuổi ” mùa xuân của dân tộc”, tương lai của nước nhà!?...