1.  Ấn phẩm mới của nhà Giấy Vụn - Giám đốc nhà Giấy Vụn, Bùi Chát, lần đầu xuất ngoại để tham gia Đại hội những nhà xuất bản Quốc tế.

Cách đây ít hôm 1, nhân một dịp về Sài Gòn tạm dừng bước giang hồ vài bữa đặng bớt loanh quanh cho đời mỏi mệt, tôi hẹn với thi sĩ Bùi Chát làm chầu café vì lâu quá rồi, kể từ dạo Sài Gòn tưng bừng biểu tình chống Trung Quốc thành lập huyện đảo Tam Sa, chúng tôi không có dịp gặp nhau hàn huyên, bốc phét về văn chương thi phú gêm ghiếc. Vừa ngồi yên vị, chưa kịp kêu “sẹc vơ”, Bùi thi sĩ đã hớn hở khoe, nhà xuất bản Giấy Vụn vừa ra ấn phẩm mới. Miệng nói, tay sờ lần sờ mò túi sách, Bùi Chát lôi ra 2 cuốn sách. Một là tập thơ của chính hắn, Bùi Chát: “Xin lỗi chịu hổng nổi”, và một là một sản phẩm dịch. Tập thơ: “Trong tiệm kẹo mứt” của nhà thơ Trung Quốc, Diệp Huy. “Cuốn này dịch có bản quyền hẳn hoi đấy. Tác giả là 1 trong 10 nhà thơ ưu tú giai đoạn 1997-2007” 2, Bùi Chát cho biết. “Mua bản quyền à? Ai liên hệ với tác giả thế?”, tôi hỏi. “Người dịch liên hệ chứ còn ai nữa. Xin. Xin thôi chứ tiền đâu ra mua”.

Cũng y hệt như những lần trước, khi cầm trên tay ấn phẩm mới của nxb Giấy Vụn, cảm xúc đầu tiên trong tôi bao giờ cũng là sự ngạc nhiên. Và lần này thì sự ngạc nhiên ấy lên tới cao độ. “Ngạc nhiên tột độ [hay chơn lí toàn phần]” 3. Không kể lần nhận hai tập thơ này thì lần mới nhất tôi cầm một ấn phẩm của nhà Giấy Vụn là tập thơ in chung của 47 tác giả: “Có jì jùng jì có nấy dùng nấy”. Khi đó tôi đã nhận xét trong bài viết giới thiệu tập thơ ấy như sau:

“Vẫn biết, những ấn phẩm ra đời từ lò Giấy Vụn luôn được chăm sóc kĩ càng, nhưng tôi vẫn thật sự ngạc nhiên khi cầm trên tay tập thơ Có jì dùng jì có nấy dùng nấy. Sự kỹ càng, tỷ mỉ trong khâu “đì zai”, in ấn, có thể nói, đạt tới độ toàn bích” 4

Lần này cũng vậy, vẫn là những sự tỷ mỉ kĩ càng trong khâu design, in ấn…, song được nâng cấp cao tới mức tôi cứ ngỡ như mình đang cầm trên tay một ấn bản phẩm nước ngoài, mà phải là những “nước ngoài” cỡ như những Anh, Pháp, Đức hay Hoa Kì, Canada…, với một số thuộc tính đặc trưng như: cầm nhẹ, chữ in nét, giấy in mầu ngà vàng bắt/hấp thu ánh sáng (nhất là ánh sáng đèn) chứ không phản quang, gây lóa mắt…

Có lẽ mục tiêu, năm sau thành tựu hơn năm trước; sản phẩm sau tốt hơn sản phẩm trước, là mục tiêu mà nhóm chủ trương Giấy Vụn đề ra, cho dù họ không tuyên bố như vậy (?)

Sở dĩ tôi cứ mang tiêu chí về chất lượng in ấn, thiết kế mỹ thuật ra để đánh giá bởi xin mọi người lưu ý và nhớ hộ rằng, Giấy Vụn là một Nhà- xuất- bản- lậu, cho tới giờ phút này, phương pháp in ấn của họ vẫn là photocopy, và “tiền thân” sự ra đời của họ có lẽ chỉ là sự đùa tếu có tính nổi loạn, hoặc cái sáng kiến một nxb mang tên Giấy Vụn cho hợp với (những) tác phẩm của họ, là Thơ Rác, hay cái chủ trương: “Chúng tôi không làm thơ” 5

Bùi Chát cũng cho biết, anh vừa đi Hàn Quốc để tham gia Đại hội xuất bản Quốc tế tại Hàn Quốc hồi tháng 5 năm nay (2008). Và đại hội này là một đại hội hoàn toàn nghiêm túc và chuyên nghiệp chứ chẳng liên quan tới bất kì trò đùa tếu táo nào.

“Hiệp hội Những nhà xuất bản Quốc tế (IPA - The International Publishers Association) là một liên đoàn công nghiệp quốc tế đại diện cho mọi khía cạnh của sách và những sưu khảo có liên quan. Thiết lập vào năm 1896, IPA làm sứ mệnh thúc đẩy và bảo vệ xuất bản, để nâng cao ý thức cho giới xuất bản như một động lực hỗ trợ cho phát triển kinh tế, văn hoá và chính trị. Trên khắp thế giới IPA tích cực đấu tranh chống lại sự kiểm duyệt và đẩy mạnh bản quyền, xoá nạn mù chữ và tự do xuất bản. IPA là một hiệp hội công nghiệp với một sự uỷ nhiệm về nhân quyền.

Hiệp hội những nhà xuất bản Quốc tế (IPA) đang mời những nhà xuất bản từ vòng quanh thế giới để kết nối với Đại hội lần thứ 28 (28th IPA Publishers Congress in Seoul) của tổ chức này ở Seoul từ 12 cho đến 15 tháng 5 năm 2008. Được đăng cai tổ chức bởi Hiệp hội những nhà xuất bản Triều Tiên, đại hội sẽ đề xuất một sự thấu hiểu các vướng mắc trong xuất bản; và cả cái nhìn vào Triều Tiên từ những khuynh hướng xuất bản trong châu Á và ở xa hơn nữa.

Tham dự đại hội kỳ này có những tên tuổi nổi tiếng như Orhan Pamuk (Nobel Văn học 2006), Yoshinobu Noma (Phó chủ tịch Bộ xuất bản Nhật bản), Sheila Copps (Nguyên Phó Thủ tướng Canada), Eugene Schoulgin (Thư ký Hội văn bút Quốc tế), Christopher Hudson (Nhà bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại (MoMA),…, và nhiều tên tuổi lừng lẫy khác.

Tham dự đại hội này, Bùi Chát (Đại diện của Nxb Giấy Vụn, Việt Nam) sẽ nói về các vấn đề chung của xuất bản ở Việt Nam như: kiểm duyệt, giấy phép, tự do in ấn, tự do xuất bản, các văn bản pháp luật liên quan đến xuất bản, và cả thực tế ứng dụng của nó… Qua đây, anh cũng trình bày thêm về nhu cầu tự do xuất bản bằng cách nói thêm về một vài nhà xuất bản “tự phát”, không thông qua giấy phép, xuất hiện trong thời gian gần đây.

Chi tiết của chương trình đại hội, xem tại đây: ipa2008seoul.org

Thêm thông tin khác, có thể xem tại: internationalpublishers.org , hoặc: ipa2008seoul.org - Trích toàn văn tài liệu của nhà thơ Lý Đợi

Tôi chúc mừng Bùi Chát, và thầm nghĩ, thông tin về Đại hội xuất bản Quốc tế này, cũng như thông tin Bùi Chát, đại diện nxb Giấy Vụn được mời tham gia đại hội, không hiểu có mấy người làm xuất bản “chính thống” trong nước biết tới, và khi đã biết, họ có cảm thấy như đây là cái tát của thế giới văn minh vào giữa mặt họ không? Và cả các vị lãnh/chỉ đạo giới xuất bản trong nước cũng thế, họ có biết không, có thấy đau không, thấy xấu hổ không?

Chú thích:

1 Khi viết xong bài này, nhìn lại dòng đề tặng trong tập thơ của Bùi Chát, tôi mới giật mình: Té ra cái ít hôm (từ khi nhận thơ tới khi đặt tay type bài này) của mình là 2 tháng 1 ngày. Ôi, thời gian… (thật là đáng sợ mấy con vợ đồ của nợ hay đi chợ …)

2 Theo dịch giả Trúc-Ty: Gần đây, Diệp Huy được trang web.shigebao.com (Thi Ca Báo) bình chọn là 1 trong 10 nhà thơ ưu tú của Trung Quốc trong giai đoạn 1997-2007, song song với 10 nhà thơ tiên phong, 10 nhà thơ kiệt xuất, cùng giai đoạn

3 Tên một bài thơ trong tập Xin lỗi chịu hổng nổi, của Bùi Chát

4 Đọc phụ lục: “Có jì jùng jì …”, một tập thơ thanh tẩy tâm hồn

5 Tìm đọc bài viết: “Thơ, và chúng tôi không làm thơ”  trên www.talawas.org