Blog và tính thiết thực của việc quản lý Blog
http://danchimviet.com/articles/672/1/Blog-va-tinh-thit-thc-ca-vic-qun-ly-Blog/Page1.html
K D.
Tác Giả K D.
Đăng/Published on 09.12.08
Blog đã được ứng dụng, trở thành thịnh hành, và sự đa dạng sẽ còn phát triển xa hơn nữa. Những hình thức quản lý và hạn chế hầu như chỉ có thể chống đỡ tạm thời vì cơn sóng bất khả kháng này ở cuối quá trình chuyển tiếp, sẽ hóa giải các thế lực muốn cản trở nó
Chú thích:
1. Tìm đâu ngực nở, chân dài! (Tuổi Trẻ Online)
2. Định nghĩa Blog (Merriam-Webster Online Dictionary)
3. Mosiac: phần mềm truy cập thông tin mạng tương tự như Explorer, Firefox, hoặc Opera. Hiện nay không còn được sử dụng.
4. Scripting News (http://www.scripting.com/1997/04/01)
5. Định nghĩa từ Blog (Merriam-webster online dictionary)
6. http://www.creditreport.com/identitytheft/info/statistics.asp
7. Đạo luật HK cho phép người nước ngoài kiện Cty HK để bồi thường thiệt hai (Alien Tort Claims Act of USA – 1789)
8. Đạo luật bảo vệ nạn nhân bị tra tấn (Torture Victim Protection Act of 1991)
9. Nhà bất đồng chính kiến TQ kiện Yahoo
10. Yahoo bị cáo buộc “Bán Nhân Quyền lấy Đô La” và bài trên DigitalDaily http://digitaldaily.allthingsd.com/20071107/yahoo-shi-tao/
11. Yahoo sẽ trả tiền cho các gia đình nạn nhân Trung Quốc
12. Microsoft và Yahoo hứa sẽ bảo vệ tự do mạng Internet vòng quanh thế giới (http://www.guardian.co.uk/technology/2008/oct/29/censorship-global-network-initiative) & (http://www.nytimes.com/2008/10/28/technology/internet/28privacy.html)
Các tài liệu tham khảo khác:
· Lịch sử của Blog theo chiều dài thời gian (Blog History in Timeline Form)
· Tim Berners-Lee (http://www.w3.org/People/Berners-Lee/)
· Việt Nam nhờ Yahoo và Google kiểm soát blog
· Nghị định 97/2008/NĐ-CP
· Tạp chí DigitalDaily.com (Good Effort, Moral Pygmies)
· Liên minh nhân quyền toàn cầu Global Network Initiative. (http://www.globalnetworkinitiative.org/)
· Take The Leap Website – Paradigm Shift. (http://www.taketheleap.com/define.html)
· Tự điển bách khoa toàn thư mở trực tuyến Wikipedia (http://en.wikipedia.org)
Bài do tác giả gửi đến Đàn Chim Việt Online
Blog đã được ứng dụng, trở thành thịnh hành, và sự đa dạng sẽ còn phát triển xa hơn nữa. Những hình thức quản lý và hạn chế hầu như chỉ có thể chống đỡ tạm thời vì cơn sóng bất khả kháng này ở cuối quá trình chuyển tiếp, sẽ hóa giải các thế lực muốn cản trở nóBlog là một từ được rút gọn lại từ danh từ chuyên môn Web log, viết rõ ra là Weblog. Nếu dịch sát nghĩa từ nguồn gốc của nó, Web log là tài liệu cập nhật (log) về những hoạt động thường nhật (activities) được lưu trữ trên mạng (web). Thế nhưng Blog lại được định nghĩa theo công dụng của nó; và định nghĩa chính xác của từ này được thay đổi tùy theo sự tiến hóa đa dạng của Blog.
Phát xuất từ thế giới Dân Chủ phương Tây với quyền Tự Do Ngôn Luận và quyền Tự Do Báo Chí được bảo đảm bởi hiến pháp, Blog là một công cụ đa dạng tiến hóa không ngừng nhằm đáp ứng nhu cầu của người sử dụng và lợi ích riêng tư của những công ty cung cấp dịch vụ blog. Giờ đây, có rất nhiều hình thức blog với nhiều dạng khác nhau được sử dụng với nhiều mục đích tùy theo quan điểm của chủ nhân trang mạng. Và thủy chung đó vẫn là quan điểm, không ai bỏ thời gian quản lý, gò bó quan điểm người khác vào một khuôn khổ pháp lý, hoặc truy tìm định nghĩa chính xác của Blog để áp dụng vào luật pháp vì đó là một chuyện bất khả thi chẳng khác gì họa quỷ (vẽ ma). Nhưng khi bước vào thế giới XHCN với quyền báo chí tư nhân bị tước đoạt và quyền tự do ngôn luận bị hạn chế đến cùng cực, chuyện bất khả thi này lại biến thành chuyện phải làm.
Đối với VN, nguyện vọng quản lý blog sẽ là một chuyện có thể làm. Xã hội Chủ Nghĩa đấy mà, chính quyền có đủ mọi quyền hành để thực hiện bất kể nguyện vọng gì. Nhưng thành công ở mức nào, hữu ích ra sao, thiệt thòi như thế nào? Có khi nào thông tư quản lý blog rồi đây sẽ trở thành trò cười cho thiên hạ như quy định an toàn giao thông đường phố tùy theo vòng ngực (1) vừa qua không? Cực chẳng đã, tôi phải bỏ tí thời gian truy tìm câu trả lời để xác nhận tính thiết thực trong việc quản lý blog.
Truy tìm nguồn gốc của Blog
Weblog là một phương pháp lưu trữ tài liệu trên mạng được ứng dụng kể từ khi mạng Internet ra đời. Nhưng trước năm 1997, chưa có nhu cầu nghĩ ra một danh từ kỹ thuật gì cho phương pháp lưu trữ này cho đến khi Jorn Barger dùng từ Web log. Theo chiều dài thời gian kể từ khi mạng Internet ra đời, phương pháp lưu trữ này được ghi nhận như sau:
· Năm 1989 - Tim Berners-Lee của trung tâm nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN) đã sáng chế ra mạng internet và bắt đầu lưu trữ vào một danh sách những trang mạng được đưa vào hoạt động.
· Tháng 6, 1993 - NCSA đã có được danh sách lưu trữ các trang mạng mới lâu đời nhất trong phần What’s New (Có gì mới lạ?) cho phần mềm Mosiac của mình (3). Cùng thời điểm này, Netscape cũng bắt đầu danh sách riêng của mình.
· Tháng Giêng, 1994 – Justin Hall khởi động trang cá nhân mang tên Trang Nhà của Justin lưu trữ các đường truyền dẫn đến các trang mạng bí mật khác.
· Tháng 4, năm 1997 – Dave Winner khởi động trang mạng Scripting News (4) và cập nhật tin tức cho các phần mềm của mình theo dạng blog.
· Tháng 9, năm 1997 – Slashdot khởi động trang mạng thông tin dạng blog cho các tay chuyên sử dụng máy tính.
· Tháng 12, năm 1997 – Jorn Barger gom danh từ chuyên môn Web log lại và đặt tên Blog cho hình thức lưu trữ tài liệu này.
· Tháng 11, năm 1998 – Cameron Barrett phát hành danh sách các trang blog đầu tiên trên Camworld, một trang thông tin dạng blog.
· Đầu năm 1999 – Peter Merholz rút gọn cách phát ngôn Web blog thành “Wee-blog” và từ đó rút gọn thành Blog.
· Tháng 7, năm 1999 – Metafilter dùng hình thức Blog để lưu trữ tài liệu. Pitas cũng cho vào hoạt động hệ thống thiết lập blog miễn phí trên mạng.
· Tháng 8, năm 1999 – Pyra khởi động hệ thống mang tên Blogger. Hệ thống này nhanh chóng trở thành phương tiện để blog mãi cho đến nay và giúp cho việc viết blog trở thành thịnh hành trong giới sử dụng mạng Internet.
Hiện nay hầu như tất cả các hệ thống mạng lập ra để thu hút người sử dụng trong việc liên kết qua mạng đều phải chứa đựng chức năng Blog. Từ Myspace, Yahoo, Google, Multiply, cho đến các tờ nhật báo mạng hoặc các trang mạng nổi tiếng không chuyên về dịch vụ blog cá nhân. Kỹ thuật viên chuyên bảo quản phần mềm cho các công ty vẫn còn sử dụng phương pháp blog để lưu trữ chi tiết về các hoạt động của nhân viên và khách hàng.
Có nên định nghĩa Blog là “nhật ký cá nhân”?
Cũng trong năm 1999 theo sự thịnh hành của blog cá nhân trên mạng, tự điển trực tuyến Merriam-Webster của Tây phương sáp nhập từ Blog là định nghĩa Blog là “một trang cá nhân trên mạng Internet ghi nhận những tư tưởng, quan điểm, và những đường truyền thông tin được cung cấp và cập nhật bởi chủ nhân blog” (5). Đây vẫn chỉ là định nghĩa thông dụng đại chúng. Giới kỹ thuật tin học và các chuyên gia phần mềm mạng có chút kiến thức về nguồn gốc của từ này hầu như ai cũng hiểu rằng định nghĩa và sự ứng dụng của Blog không chỉ hạn chế ở bốn chữ “nhật ký cá nhân”, một cụm từ mà Anh ngữ gọi là personal diary. Và từ diary (nhật ký) không thể nào thay thế được từ journal (ghi nhận) được sử dụng để định nghĩa Blog.
Nếu bạn lật tự điển Anh-Việt và gõ vào chữ journal bạn sẽ thấy rằng nhật ký chỉ là một trong nhiều định nghĩa của từ journal. Journal cũng có thể là một tạp chí, một tờ nhật báo. Và như thế Blog có thể là nhật ký, có thể là nhật báo. Còn về phần blog cá nhân, tưởng cũng phải nên thêm vào một vài tính từ bên cạnh từ blog vì hiện nay, có rất nhiều loại blog như blog của một cá nhân (personal blog), blog của một nhóm (group blog), blog của một công ty thương mại (corporate blog). Blog cũng có nhiều hình thức như blog chuyên đưa đường truyền mạng (newslink blog), blog truyền hình (video blog), blog nhạc (music blog). Người sử dụng blog hiện nay trên thế giới cũng sử dụng blog với nhiều mục đích như chính trị (political blog), chế giễu chính trị (political humour blog), thông tin (news blog), tôn giáo (religious blog).
Nếu bạn vào Google và gõ vào “top blog”. Bạn sẽ được dẫn đến một trang chứa rất nhiều danh sách blog thuộc các dạng “top” khác nhau. Và chỉ với một link Top 100 blog thì sự da dạng của Blog cũng đã quá rõ ràng. Và sự đa dạng này vẫn còn đang trong quá trình tiến hóa không ngừng để thêm phần đa dạng. Thế có nên định nghĩa blog là “nhật ký cá nhân” không? Câu trả lời này tác giả xin dành lại cho người đọc.
Phát xuất từ thế giới Dân Chủ phương Tây với quyền Tự Do Ngôn Luận và quyền Tự Do Báo Chí được bảo đảm bởi hiến pháp, Blog là một công cụ đa dạng tiến hóa không ngừng nhằm đáp ứng nhu cầu của người sử dụng và lợi ích riêng tư của những công ty cung cấp dịch vụ blog. Giờ đây, có rất nhiều hình thức blog với nhiều dạng khác nhau được sử dụng với nhiều mục đích tùy theo quan điểm của chủ nhân trang mạng. Và thủy chung đó vẫn là quan điểm, không ai bỏ thời gian quản lý, gò bó quan điểm người khác vào một khuôn khổ pháp lý, hoặc truy tìm định nghĩa chính xác của Blog để áp dụng vào luật pháp vì đó là một chuyện bất khả thi chẳng khác gì họa quỷ (vẽ ma). Nhưng khi bước vào thế giới XHCN với quyền báo chí tư nhân bị tước đoạt và quyền tự do ngôn luận bị hạn chế đến cùng cực, chuyện bất khả thi này lại biến thành chuyện phải làm.
Đối với VN, nguyện vọng quản lý blog sẽ là một chuyện có thể làm. Xã hội Chủ Nghĩa đấy mà, chính quyền có đủ mọi quyền hành để thực hiện bất kể nguyện vọng gì. Nhưng thành công ở mức nào, hữu ích ra sao, thiệt thòi như thế nào? Có khi nào thông tư quản lý blog rồi đây sẽ trở thành trò cười cho thiên hạ như quy định an toàn giao thông đường phố tùy theo vòng ngực (1) vừa qua không? Cực chẳng đã, tôi phải bỏ tí thời gian truy tìm câu trả lời để xác nhận tính thiết thực trong việc quản lý blog.
Truy tìm nguồn gốc của Blog
Weblog là một phương pháp lưu trữ tài liệu trên mạng được ứng dụng kể từ khi mạng Internet ra đời. Nhưng trước năm 1997, chưa có nhu cầu nghĩ ra một danh từ kỹ thuật gì cho phương pháp lưu trữ này cho đến khi Jorn Barger dùng từ Web log. Theo chiều dài thời gian kể từ khi mạng Internet ra đời, phương pháp lưu trữ này được ghi nhận như sau:
· Năm 1989 - Tim Berners-Lee của trung tâm nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN) đã sáng chế ra mạng internet và bắt đầu lưu trữ vào một danh sách những trang mạng được đưa vào hoạt động.
· Tháng 6, 1993 - NCSA đã có được danh sách lưu trữ các trang mạng mới lâu đời nhất trong phần What’s New (Có gì mới lạ?) cho phần mềm Mosiac của mình (3). Cùng thời điểm này, Netscape cũng bắt đầu danh sách riêng của mình.
· Tháng Giêng, 1994 – Justin Hall khởi động trang cá nhân mang tên Trang Nhà của Justin lưu trữ các đường truyền dẫn đến các trang mạng bí mật khác.
· Tháng 4, năm 1997 – Dave Winner khởi động trang mạng Scripting News (4) và cập nhật tin tức cho các phần mềm của mình theo dạng blog.
· Tháng 9, năm 1997 – Slashdot khởi động trang mạng thông tin dạng blog cho các tay chuyên sử dụng máy tính.
· Tháng 12, năm 1997 – Jorn Barger gom danh từ chuyên môn Web log lại và đặt tên Blog cho hình thức lưu trữ tài liệu này.
· Tháng 11, năm 1998 – Cameron Barrett phát hành danh sách các trang blog đầu tiên trên Camworld, một trang thông tin dạng blog.
· Đầu năm 1999 – Peter Merholz rút gọn cách phát ngôn Web blog thành “Wee-blog” và từ đó rút gọn thành Blog.
· Tháng 7, năm 1999 – Metafilter dùng hình thức Blog để lưu trữ tài liệu. Pitas cũng cho vào hoạt động hệ thống thiết lập blog miễn phí trên mạng.
· Tháng 8, năm 1999 – Pyra khởi động hệ thống mang tên Blogger. Hệ thống này nhanh chóng trở thành phương tiện để blog mãi cho đến nay và giúp cho việc viết blog trở thành thịnh hành trong giới sử dụng mạng Internet.
Hiện nay hầu như tất cả các hệ thống mạng lập ra để thu hút người sử dụng trong việc liên kết qua mạng đều phải chứa đựng chức năng Blog. Từ Myspace, Yahoo, Google, Multiply, cho đến các tờ nhật báo mạng hoặc các trang mạng nổi tiếng không chuyên về dịch vụ blog cá nhân. Kỹ thuật viên chuyên bảo quản phần mềm cho các công ty vẫn còn sử dụng phương pháp blog để lưu trữ chi tiết về các hoạt động của nhân viên và khách hàng.
Có nên định nghĩa Blog là “nhật ký cá nhân”?
Cũng trong năm 1999 theo sự thịnh hành của blog cá nhân trên mạng, tự điển trực tuyến Merriam-Webster của Tây phương sáp nhập từ Blog là định nghĩa Blog là “một trang cá nhân trên mạng Internet ghi nhận những tư tưởng, quan điểm, và những đường truyền thông tin được cung cấp và cập nhật bởi chủ nhân blog” (5). Đây vẫn chỉ là định nghĩa thông dụng đại chúng. Giới kỹ thuật tin học và các chuyên gia phần mềm mạng có chút kiến thức về nguồn gốc của từ này hầu như ai cũng hiểu rằng định nghĩa và sự ứng dụng của Blog không chỉ hạn chế ở bốn chữ “nhật ký cá nhân”, một cụm từ mà Anh ngữ gọi là personal diary. Và từ diary (nhật ký) không thể nào thay thế được từ journal (ghi nhận) được sử dụng để định nghĩa Blog.
Nếu bạn lật tự điển Anh-Việt và gõ vào chữ journal bạn sẽ thấy rằng nhật ký chỉ là một trong nhiều định nghĩa của từ journal. Journal cũng có thể là một tạp chí, một tờ nhật báo. Và như thế Blog có thể là nhật ký, có thể là nhật báo. Còn về phần blog cá nhân, tưởng cũng phải nên thêm vào một vài tính từ bên cạnh từ blog vì hiện nay, có rất nhiều loại blog như blog của một cá nhân (personal blog), blog của một nhóm (group blog), blog của một công ty thương mại (corporate blog). Blog cũng có nhiều hình thức như blog chuyên đưa đường truyền mạng (newslink blog), blog truyền hình (video blog), blog nhạc (music blog). Người sử dụng blog hiện nay trên thế giới cũng sử dụng blog với nhiều mục đích như chính trị (political blog), chế giễu chính trị (political humour blog), thông tin (news blog), tôn giáo (religious blog).
Nếu bạn vào Google và gõ vào “top blog”. Bạn sẽ được dẫn đến một trang chứa rất nhiều danh sách blog thuộc các dạng “top” khác nhau. Và chỉ với một link Top 100 blog thì sự da dạng của Blog cũng đã quá rõ ràng. Và sự đa dạng này vẫn còn đang trong quá trình tiến hóa không ngừng để thêm phần đa dạng. Thế có nên định nghĩa blog là “nhật ký cá nhân” không? Câu trả lời này tác giả xin dành lại cho người đọc.
Tính thiết thực của những thông tin cá nhân trên mạng
Trong xã hội văn minh của các nước có nền tin học tân tiến nhất, cuộc chiến phòng chống nạn trộm cắp thông tin cá nhân (để sử dụng với những mục đích phi pháp, phi nhân quyền) vẫn còn là một cuộc chiến âm ỉ mãi không ngừng. Vấn đề quan trọng đến nỗi việc ăn cắp một thông tin cá nhân ảo để gây rối cũng có thể đem ra xử trước pháp luật nếu người đằng sau bức màn muốn bước ra ánh sáng để kiện tụng. Các chuyên gia an ninh mạng phải khuyên người sử dụng tránh dùng những thông tin thật trong những giao tiếp trên mạng nhằm để bảo vệ an toàn cho cá nhân và người thân. Cho dù vậy - trong 2 năm vừa qua - mỗi năm có hơn 9 triệu người ở Hoa Kỳ trở thành nạn nhân của các tay trộm cắp thông tin cá nhân trên mạng (6).
Ở VN hiện nay, còn có nhiều dịch vụ sử dụng internet mà trong đó, người bảo quản và người dùng chưa hiểu rõ những vấn đề an ninh trên mạng. Phần đông người dân và chủ dịch vụ cũng chưa đủ kiến thức tin học để ngăn ngừa tệ nạn mà mình vẫn chưa hiểu rõ. Thế mà chính quyền lại có khuynh hướng đòi hỏi người sử dụng phải dùng thông tin cá nhân thật, và phải có trách nhiệm với tài khoản của mình. Một người muốn chống phá nhà nước chỉ cần trộm (hack) thông tin người sử dụng để tạo một blog riêng, hoặc đánh cắp mật mã của chủ nhân blog để thực hiện hành vi phi pháp nào đó, thế là có cả khối người vào tù oan chỉ vì trách nhiệm được đặt trên vai họ.
Tính thiết thực của việc quản lý Blog cá nhân tại VN
Điều 20 trong nghị định 97/2008/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên Internet có đoạn như sau:
” Cơ quan báo chí và nhà xuất bản có giấy phép hoạt động báo điện tử và xuất bản trên mạng Internet theo quy định, được thiết lập hệ thống thiết bị Internet tại cơ sở của mình để trực tiếp thực hiện hoặc ủy thác cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet thực hiện việc phát hành báo điện tử và xuất bản phẩm trên mạng Internet.”
Và điều 21 trong nghị định 97/2008/NĐ-CP này có đoạn như sau:
”1. Điều kiện cấp phép
a) Là tổ chức, doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật tại Việt Nam;
b) Có đủ phương tiện kỹ thuật, nhân sự, chương trình quản lý phục vụ cho việc thiết lập, cung cấp và quản lý thông tin phù hợp với quy mô hoạt động;
c) Cam kết của người đứng đầu tổ chức, doanh nghiệp hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung trang thông tin điện tử và tuân thủ các quy định tại Nghị định này và các quy định về quản lý thông tin điện tử trên Internet.”
Nếu vì từ journal trong định nghĩa của Blog mà bảo rằng Blog cá nhân là báo tư nhân, phải lệ thuộc vào luật báo chí thì đây là một lập luận có cơ sở. Nhưng phỏng theo điều 20 và 21 trong NĐ97 thì các trang blog cá nhân không hội đủ tiêu chuẩn để được xem là báo chí thông tin. Vì thế, hoặc là phải cấm chuyện viết blog trong cả nước, hoặc là phải chấp nhận rằng blog chỉ là một phương tiện nói lên quan điểm cá nhân, có đúng có sai, chưa kiểm chứng… và mức sai lệch không thể định đoạt bằng luật pháp. Nếu hai bà bán cá không bằng cấp, chứng chỉ gì ngồi tào lao chuyện xã hội, có ai rảnh ngồi bàn luận chuyện phải trái hay không? Khi biết rằng blog là một phương tiện thông tin chưa minh chứng, người đọc phải tự quyết định lấy mức xác thực của các thông tin trên blog và chịu trách nhiệm với những hành động phát xuất từ việc tin vào những thông tin này.
Theo lời ông Nguyễn Tử Quang, giám đốc Trung Tâm An Ninh mạng Bách Khoa, nói về những qui định được mang ra thảo luận thì hình phạt 12,000 USD cho những vi phạm là “vô cùng hợp lý cho những ai cố tình đưa ra những thông tin sai lạc về tôn giáo, hệ thống chính trị, đất nước và chính phủ Việt Nam.” Nếu nói như thế thì những người sẽ bị phạt không đơn giản chỉ là những blogger.
Nhìn vào những thông tin từ đài truyền hình, các tờ báo được bày bán so với các hình ảnh tin tức từ các phóng viên nước ngoài và các trang blog đối với sự kiện Thái Hà và việc dân oan, SV biểu tình ở các Tỉnh, những phần tử “cố tình đưa ra những thông tin sai lạc này” một phần nhỏ là các blogger. Nhưng, phần lớn là những ai? Sự thật không phân chia lề trái hay lề phải trong thông tin, và lời phát biểu của ông Quang không đề cập gì đến lề phải, lề trái cả. Nếu không dám nói rằng tòa án VN chỉ xử những người thông tin theo lề trái, thì liệu luật pháp VN có dám xử phạt đúng theo lời của ông Quang không? Thông tư quản lý blog nếu đưa ra như thế nhưng không chấp hành đúng mực được, liệu có trở thành trò cười không? Uy tín của chính quyền sẽ một phen giảm sút thêm nữa nếu thông tư không chấp hành nghiêm chỉnh được…
Bộ trưởng bộ Thông Tin và Truyền Thông (4T) Đỗ Quý Doãn cũng đã từng phát biểu rằng các việc quản lý blog là nhằm vào việc “tạo một khung pháp lý cho các bloggers và các cơ quan liên quan để xử lý các trường hợp vi phạm trong lãnh vực viết blog.” Nhưng khung pháp lý mà ông Doãn muốn nói đến có phải chỉ hạn chế trong ở các hợp đồng cung cấp dịch vụ blog và các blogger quốc nội hay không? Ngay cả trong nghị định 97/2008/NĐ-CP ở điều 2, đối tượng áp dụng cũng có thể chỉ là:
“1. Nghị định này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia việc quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên Internet tại Việt Nam.
2. Trong trường hợp các Điều ước quốc tế liên quan đến Internet mà Việt Nam ký kết hoặc gia nhập có quy định khác với Nghị định này thì áp dụng quy định của Điều ước quốc tế.”
Nói cho cùng thì dù việc quản lý Blog có đi vào quy định mới, nó cũng chỉ hạn chế ở những dịch vụ cung cấp Internet cùng các phần mềm chỉ sử dụng ở VN như Yahoo! Plus mà thôi. Trong khi đó, các trang mạng nằm trong mục tiêu của bác Doãn thuộc hệ thống 360 hay Plus? Những quy định mới rồi sẽ cũng như nghị định 97/2008/NĐ-CP, phải áp dụng quy định của Điều ước quốc tế đối với một sản phẩm Quốc tế như Yahoo! 360. Có lẽ nghĩ đến điều này, bác Doãn mới phát biểu rằng Bộ 4T sẽ “liên lạc với Google và Yahoo! để hợp tác trong việc tạo ra một môi trường tốt nhất và lành mạnh nhất cho các bloggers”. Nhưng Google và Yahoo rồi đây sẽ trả lời bác Doãn ra sao?
Trong xã hội văn minh của các nước có nền tin học tân tiến nhất, cuộc chiến phòng chống nạn trộm cắp thông tin cá nhân (để sử dụng với những mục đích phi pháp, phi nhân quyền) vẫn còn là một cuộc chiến âm ỉ mãi không ngừng. Vấn đề quan trọng đến nỗi việc ăn cắp một thông tin cá nhân ảo để gây rối cũng có thể đem ra xử trước pháp luật nếu người đằng sau bức màn muốn bước ra ánh sáng để kiện tụng. Các chuyên gia an ninh mạng phải khuyên người sử dụng tránh dùng những thông tin thật trong những giao tiếp trên mạng nhằm để bảo vệ an toàn cho cá nhân và người thân. Cho dù vậy - trong 2 năm vừa qua - mỗi năm có hơn 9 triệu người ở Hoa Kỳ trở thành nạn nhân của các tay trộm cắp thông tin cá nhân trên mạng (6).
Ở VN hiện nay, còn có nhiều dịch vụ sử dụng internet mà trong đó, người bảo quản và người dùng chưa hiểu rõ những vấn đề an ninh trên mạng. Phần đông người dân và chủ dịch vụ cũng chưa đủ kiến thức tin học để ngăn ngừa tệ nạn mà mình vẫn chưa hiểu rõ. Thế mà chính quyền lại có khuynh hướng đòi hỏi người sử dụng phải dùng thông tin cá nhân thật, và phải có trách nhiệm với tài khoản của mình. Một người muốn chống phá nhà nước chỉ cần trộm (hack) thông tin người sử dụng để tạo một blog riêng, hoặc đánh cắp mật mã của chủ nhân blog để thực hiện hành vi phi pháp nào đó, thế là có cả khối người vào tù oan chỉ vì trách nhiệm được đặt trên vai họ.
Tính thiết thực của việc quản lý Blog cá nhân tại VN
Điều 20 trong nghị định 97/2008/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên Internet có đoạn như sau:
” Cơ quan báo chí và nhà xuất bản có giấy phép hoạt động báo điện tử và xuất bản trên mạng Internet theo quy định, được thiết lập hệ thống thiết bị Internet tại cơ sở của mình để trực tiếp thực hiện hoặc ủy thác cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet thực hiện việc phát hành báo điện tử và xuất bản phẩm trên mạng Internet.”
Và điều 21 trong nghị định 97/2008/NĐ-CP này có đoạn như sau:
”1. Điều kiện cấp phép
a) Là tổ chức, doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật tại Việt Nam;
b) Có đủ phương tiện kỹ thuật, nhân sự, chương trình quản lý phục vụ cho việc thiết lập, cung cấp và quản lý thông tin phù hợp với quy mô hoạt động;
c) Cam kết của người đứng đầu tổ chức, doanh nghiệp hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung trang thông tin điện tử và tuân thủ các quy định tại Nghị định này và các quy định về quản lý thông tin điện tử trên Internet.”
Nếu vì từ journal trong định nghĩa của Blog mà bảo rằng Blog cá nhân là báo tư nhân, phải lệ thuộc vào luật báo chí thì đây là một lập luận có cơ sở. Nhưng phỏng theo điều 20 và 21 trong NĐ97 thì các trang blog cá nhân không hội đủ tiêu chuẩn để được xem là báo chí thông tin. Vì thế, hoặc là phải cấm chuyện viết blog trong cả nước, hoặc là phải chấp nhận rằng blog chỉ là một phương tiện nói lên quan điểm cá nhân, có đúng có sai, chưa kiểm chứng… và mức sai lệch không thể định đoạt bằng luật pháp. Nếu hai bà bán cá không bằng cấp, chứng chỉ gì ngồi tào lao chuyện xã hội, có ai rảnh ngồi bàn luận chuyện phải trái hay không? Khi biết rằng blog là một phương tiện thông tin chưa minh chứng, người đọc phải tự quyết định lấy mức xác thực của các thông tin trên blog và chịu trách nhiệm với những hành động phát xuất từ việc tin vào những thông tin này.
Theo lời ông Nguyễn Tử Quang, giám đốc Trung Tâm An Ninh mạng Bách Khoa, nói về những qui định được mang ra thảo luận thì hình phạt 12,000 USD cho những vi phạm là “vô cùng hợp lý cho những ai cố tình đưa ra những thông tin sai lạc về tôn giáo, hệ thống chính trị, đất nước và chính phủ Việt Nam.” Nếu nói như thế thì những người sẽ bị phạt không đơn giản chỉ là những blogger.
Nhìn vào những thông tin từ đài truyền hình, các tờ báo được bày bán so với các hình ảnh tin tức từ các phóng viên nước ngoài và các trang blog đối với sự kiện Thái Hà và việc dân oan, SV biểu tình ở các Tỉnh, những phần tử “cố tình đưa ra những thông tin sai lạc này” một phần nhỏ là các blogger. Nhưng, phần lớn là những ai? Sự thật không phân chia lề trái hay lề phải trong thông tin, và lời phát biểu của ông Quang không đề cập gì đến lề phải, lề trái cả. Nếu không dám nói rằng tòa án VN chỉ xử những người thông tin theo lề trái, thì liệu luật pháp VN có dám xử phạt đúng theo lời của ông Quang không? Thông tư quản lý blog nếu đưa ra như thế nhưng không chấp hành đúng mực được, liệu có trở thành trò cười không? Uy tín của chính quyền sẽ một phen giảm sút thêm nữa nếu thông tư không chấp hành nghiêm chỉnh được…
Bộ trưởng bộ Thông Tin và Truyền Thông (4T) Đỗ Quý Doãn cũng đã từng phát biểu rằng các việc quản lý blog là nhằm vào việc “tạo một khung pháp lý cho các bloggers và các cơ quan liên quan để xử lý các trường hợp vi phạm trong lãnh vực viết blog.” Nhưng khung pháp lý mà ông Doãn muốn nói đến có phải chỉ hạn chế trong ở các hợp đồng cung cấp dịch vụ blog và các blogger quốc nội hay không? Ngay cả trong nghị định 97/2008/NĐ-CP ở điều 2, đối tượng áp dụng cũng có thể chỉ là:
“1. Nghị định này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia việc quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên Internet tại Việt Nam.
2. Trong trường hợp các Điều ước quốc tế liên quan đến Internet mà Việt Nam ký kết hoặc gia nhập có quy định khác với Nghị định này thì áp dụng quy định của Điều ước quốc tế.”
Nói cho cùng thì dù việc quản lý Blog có đi vào quy định mới, nó cũng chỉ hạn chế ở những dịch vụ cung cấp Internet cùng các phần mềm chỉ sử dụng ở VN như Yahoo! Plus mà thôi. Trong khi đó, các trang mạng nằm trong mục tiêu của bác Doãn thuộc hệ thống 360 hay Plus? Những quy định mới rồi sẽ cũng như nghị định 97/2008/NĐ-CP, phải áp dụng quy định của Điều ước quốc tế đối với một sản phẩm Quốc tế như Yahoo! 360. Có lẽ nghĩ đến điều này, bác Doãn mới phát biểu rằng Bộ 4T sẽ “liên lạc với Google và Yahoo! để hợp tác trong việc tạo ra một môi trường tốt nhất và lành mạnh nhất cho các bloggers”. Nhưng Google và Yahoo rồi đây sẽ trả lời bác Doãn ra sao?
Tính thiết thực của việc yêu cầu hai Cty Yahoo và Google hợp tác quản lý blog
Google và Yahoo là hai Cty lớn ở Hoa Kỳ chuyên thiết lập và cung cấp và các dịch vụ mạng. Vì trụ sở thương mại được đặt ở Hoa Kỳ, 2 Cty này phải tuân thủ các luật lệ được đặt ra ở Hoa Kỳ, trong đó bao gồm đạo luật cho phép người nước ngoài kiện các Cty Hoa Kỳ đòi bồi thường thiệt hại do họ gây ra (7), đạo luật bảo vệ các nạn nhân bị tra tấn (8), và các đạo luật nhân quyền khác mà người dân Hoa Kỳ rất xem trọng.
Hẳn tất cả chúng ta cũng còn nhớ sự kiện có tên Sự Nhục Nhã Công Khai của Yahoo (Yahoo’s Public Shaming) qua việc Yahoo cung cấp thông tin cá nhân cho chính quyềnTrung Quốc, dẫn đến việc 1 nhà bất đồng chính kiến này bị tù đày và tra tấn (9) với tội danh “tiết lộ bí mật quốc gia”. Sự kiện nổi bật cả thế giới này được nhắc đến khắp nơi kể từ tháng 4 năm 2007 cho đến nay. Và Yahoo cũng là Cty cung cấp dịch vụ mạng đầu tiên phải đối đầu với hai đạo luật được nhắc đến bên trên.
Mặc dù Yahoo kiên quyết rằng họ không thể làm khác hơn, giám đốc điều hành kiêm sáng lập gia tập đoàn Yahoo Jerry Yang vẫn phải ăn mừng sinh nhật thứ 39 của mình với sự sỉ nhục công khai của các dân biểu 2 đảng Dân Chủ và Cộng Hòa trước Ủy Ban Ngoại Giao Hạ Viện. Trong cuộc điều trần ngày 6 tháng 11 năm 2007 này, chủ tịch Ủy ban Ngoại Giao Hạ Viện dân biểu Tom Lantos đã nói với ban lãnh đạo Yahoo rằng: “Trong lĩnh vực kỹ thuật và kinh tế, các anh là những người vĩ đại. Nhưng nói về đạo đức, các anh là những kẻ dốt nát.” Ông Lantos cũng nhấn mạnh rằng, “Trong lúc Yahoo cho rằng đây là một sự hiểu lầm to lớn. Tôi xin nói rõ rằng – đây không phải là một sự hiểu lầm. Đây là một thái độ làm việc cẩu thả lơ đễnh không thể tha thứ được, và lại là một thái độ lừa bịp có chủ mưu tệ hại nhất.”
Ban lãnh đạo Yahoo đã phải lí nhí xin lỗi gia đình nạn nhân và tất cả. Một tuần sau đó, họ đã đồng ý bồi thường cho gia đình nạn nhân để tránh làm lớn sự việc (11). Sự kiện này dẫn đến việc 3 đại Cty HK Microsoft, Google, và Yahoo đã gia nhập liên minh nhân quyền toàn cầu có tên gọi Global Network Initiative và hứa rằng sẽ bảo vệ quyền tự do Internet trên khắp thế giới. Tưởng cũng nên nhắc lại rằng Global Network Initiative là một liên minh nhân quyền chuyên giúp các công ty thương mại đương đầu với quyền lực chính quyền ở các nước như Trung Quốc, Việt Nam, Syris, Burma, và Iran (12)
Thực tế đã là vậy, liệu yêu cầu trợ giúp quản lý blog của bộ 4T đối với Yahoo và Google sẽ được đáp ứng không? Theo quản điểm cá nhân của người viết với ngôn ngữ trong điều 2 của HĐ97, thì những sản phẩm được dùng trên phương diện quốc tế như Yahoo! 360 đều lệ thuộc vào quy định của điều ước Quốc Tế, nói chính xác hơn là quy định của Hoa Kỳ và Global Network Initiative. Hiện nay, Google chưa có một sản phẩm nào dành riêng cho Việt Nam, câu trả lời cũng khá rõ ràng. Riêng về hệ thống Yahoo 360 Plus được thiết lập riêng cho VN. Về mặt pháp lý, NĐ97 và những quy định mới của Bộ 4T có thể áp dụng được và có khả năng Yahoo sẽ đáp ứng yêu cầu này vì đây là việc ký kết riêng rẽ giữa Yahoo và VN. Nhưng Yahoo vẫn còn là thành viên của Global Network Initiative và lệ thuộc vào số người sử dụng rất lớn ở Tây phương, liệu họ có một lần nữa đánh cá với khả năng bị người dùng tẩy chay trên thương trường quốc tế? Chuyện này thật khó đoán vì như ông Lantos đã nói: về đạo đức, tập đoàn lãnh đạo Yahoo trong quá khứ đã từng là “những kẻ dốt nát”.
Mục đích quản lý blog so với hiệu quả có được qua những quy định mới
Phần đông những trang blog cá nhân đề cập đến những tin “nhạy cảm” hiện nay là của người nước ngoài (không nhất thiết phải là người Việt và blog tiếng Việt). Chỉ một số nhỏ là của những cá nhân trong nước. NĐ97 và những quy định mới về việc quản lý blog hầu như không có giá trị gì với các trang blog bất vụ lợi của người nước ngoài này. Hơn nữa, nó chỉ hạn chế người dân trong nước ở phần viết blog, không cản được việc họ đọc blog. Quản lý blog chính trị xã hội và định nghĩa blog ở cụm từ “nhật ký cá nhân”, sẽ khiến rất nhiều blog chính trị xã hội theo “lề phải” biến mất. Thế là các thông tin “nhạy cảm” trong thế giới blog sẽ chính thức trở thành thông tin “lề trái” 100%. Và khi người dân trong nước chỉ tiếp cận với loại thông tin “một chiều lề trái” này trong lúc các thành phần yêu Đảng chỉ có thể ngồi nhìn. Tỷ lệ giữa hiệu quả và mục tiêu quản lý blog sẽ chênh lệnh như thế nào?
Mẫu hình chuyển tiếp Paradigm Shift: Làn sóng bất khả kháng
Paradigm shift, tạm dịch là mẫu hình chuyển tiếp, là một danh từ kỹ thuật của giới chuyên gia nhằm để diễn tả khái niệm về sự chuyển đổi mô hình toàn diện. Sự chuyển đổi này được thúc đẩy bởi sự thay đổi và óc sáng tạo. Khởi đầu bằng một sáng kiến mới, được chấp nhận, ứng dụng và thịnh hành ở mức không ngờ, bất khả kháng. Những ai nằm ngoài hướng chuyển đổi hoặc đi ngược với hướng đi này, thường bị “chuyển” ra khỏi những cạnh tranh trong đời sống. Nói một cách khác, là sẽ bị loại ra khỏi vòng chiến đấu.
Trong thương mại, các Cty phải biết đoán trước sự biến hóa này và bảo đảm chỗ đứng của mình nằm ở hướng chuyển đổi này. Nếu không sẽ sẽ bị “chuyển” ra khỏi nền kinh tế đang phát triển. Thường kẻ sáng tạo với sáng kiến mới thường hay bị xua đuổi bởi các Cty lớn. Nhưng một khi có ai ứng dụng và chế tạo sản phẩm theo sáng kiến mới này, sáng kiến này sẽ len lỏi vào thị trường đến một lúc nào đó… mẫu hình chuyển tiếp xảy ra. Sự chuyển đổi giữa đồng hồ lên giây qua đồng hồ điện tử là một thí dụ điển hình. Sau khi chiếc đồng hồ điện tử Pulsar đầu tiên ra đời vào năm 1970, có rất nhiều công ty chế tạo đồng hồ đeo tay đã phải phá sản vì không đuổi kịp sự chuyển tiếp này. Sự chuyển tiếp giữa điện quay số và điện thoại nhấn số, giữa điện thoại nhà và điện thoại cầm tay, giữa âm thanh analog và digital, giữa băng cassette và dĩa nhạc CD, giữa băng video cassette và dĩa DVD, giữa TV ống cathode và màn hình mỏng LCD là những thí dụ điển hình cho khái niệm mẫu hình chuyển tiếp.
Đối với mạng Internet, Blog là một mẫu hình mà thông tin và tự do ngôn luận trên mạng đang trong thời kỳ chuyển tiếp vào. Blog đã được ứng dụng, trở thành thịnh hành, và sự đa dạng sẽ còn phát triển xa hơn nữa. Những hình thức quản lý và hạn chế hầu như chỉ có thể chống đỡ tạm thời vì cơn sóng bất khả kháng này ở cuối quá trình chuyển tiếp, sẽ hóa giải các thế lực muốn cản trở nó. Sự chống đỡ càng mạnh, sự hóa giải sẽ càng khốc liệt.
Các blogger trong nước hiện nay có rất nhiều sự lựa chọn. Họ không nhất thiết phải sử dụng Yahoo 360 Plus. Thậm chí họ cũng không cần phải sử dụng Yahoo và Google. Rồi sẽ còn các hệ thống blog khác được thiết lập bởi các Cty khác trong tương lai. Chỉ với 2 mục tiêu rõ ràng như cấm viết blog và cấm đọc blog trong cả nước, thì việc thực hành cũng đã rất nhiêu khê; nói chi đến việc dùng luật pháp quản lý một thứ muôn hình vạn trạng được định nghĩa mơ hồ, đồng thời lại thịnh hành ở mức độ mãnh liệt như Blog. Dựa vào những hiểu biết hạn hẹp của một blogger như tôi mà nói, thì đây vẫn còn, và sẽ mãi là chuyện hoang tưởng.
Google và Yahoo là hai Cty lớn ở Hoa Kỳ chuyên thiết lập và cung cấp và các dịch vụ mạng. Vì trụ sở thương mại được đặt ở Hoa Kỳ, 2 Cty này phải tuân thủ các luật lệ được đặt ra ở Hoa Kỳ, trong đó bao gồm đạo luật cho phép người nước ngoài kiện các Cty Hoa Kỳ đòi bồi thường thiệt hại do họ gây ra (7), đạo luật bảo vệ các nạn nhân bị tra tấn (8), và các đạo luật nhân quyền khác mà người dân Hoa Kỳ rất xem trọng.
Hẳn tất cả chúng ta cũng còn nhớ sự kiện có tên Sự Nhục Nhã Công Khai của Yahoo (Yahoo’s Public Shaming) qua việc Yahoo cung cấp thông tin cá nhân cho chính quyềnTrung Quốc, dẫn đến việc 1 nhà bất đồng chính kiến này bị tù đày và tra tấn (9) với tội danh “tiết lộ bí mật quốc gia”. Sự kiện nổi bật cả thế giới này được nhắc đến khắp nơi kể từ tháng 4 năm 2007 cho đến nay. Và Yahoo cũng là Cty cung cấp dịch vụ mạng đầu tiên phải đối đầu với hai đạo luật được nhắc đến bên trên.
Mặc dù Yahoo kiên quyết rằng họ không thể làm khác hơn, giám đốc điều hành kiêm sáng lập gia tập đoàn Yahoo Jerry Yang vẫn phải ăn mừng sinh nhật thứ 39 của mình với sự sỉ nhục công khai của các dân biểu 2 đảng Dân Chủ và Cộng Hòa trước Ủy Ban Ngoại Giao Hạ Viện. Trong cuộc điều trần ngày 6 tháng 11 năm 2007 này, chủ tịch Ủy ban Ngoại Giao Hạ Viện dân biểu Tom Lantos đã nói với ban lãnh đạo Yahoo rằng: “Trong lĩnh vực kỹ thuật và kinh tế, các anh là những người vĩ đại. Nhưng nói về đạo đức, các anh là những kẻ dốt nát.” Ông Lantos cũng nhấn mạnh rằng, “Trong lúc Yahoo cho rằng đây là một sự hiểu lầm to lớn. Tôi xin nói rõ rằng – đây không phải là một sự hiểu lầm. Đây là một thái độ làm việc cẩu thả lơ đễnh không thể tha thứ được, và lại là một thái độ lừa bịp có chủ mưu tệ hại nhất.”
Ban lãnh đạo Yahoo đã phải lí nhí xin lỗi gia đình nạn nhân và tất cả. Một tuần sau đó, họ đã đồng ý bồi thường cho gia đình nạn nhân để tránh làm lớn sự việc (11). Sự kiện này dẫn đến việc 3 đại Cty HK Microsoft, Google, và Yahoo đã gia nhập liên minh nhân quyền toàn cầu có tên gọi Global Network Initiative và hứa rằng sẽ bảo vệ quyền tự do Internet trên khắp thế giới. Tưởng cũng nên nhắc lại rằng Global Network Initiative là một liên minh nhân quyền chuyên giúp các công ty thương mại đương đầu với quyền lực chính quyền ở các nước như Trung Quốc, Việt Nam, Syris, Burma, và Iran (12)
Thực tế đã là vậy, liệu yêu cầu trợ giúp quản lý blog của bộ 4T đối với Yahoo và Google sẽ được đáp ứng không? Theo quản điểm cá nhân của người viết với ngôn ngữ trong điều 2 của HĐ97, thì những sản phẩm được dùng trên phương diện quốc tế như Yahoo! 360 đều lệ thuộc vào quy định của điều ước Quốc Tế, nói chính xác hơn là quy định của Hoa Kỳ và Global Network Initiative. Hiện nay, Google chưa có một sản phẩm nào dành riêng cho Việt Nam, câu trả lời cũng khá rõ ràng. Riêng về hệ thống Yahoo 360 Plus được thiết lập riêng cho VN. Về mặt pháp lý, NĐ97 và những quy định mới của Bộ 4T có thể áp dụng được và có khả năng Yahoo sẽ đáp ứng yêu cầu này vì đây là việc ký kết riêng rẽ giữa Yahoo và VN. Nhưng Yahoo vẫn còn là thành viên của Global Network Initiative và lệ thuộc vào số người sử dụng rất lớn ở Tây phương, liệu họ có một lần nữa đánh cá với khả năng bị người dùng tẩy chay trên thương trường quốc tế? Chuyện này thật khó đoán vì như ông Lantos đã nói: về đạo đức, tập đoàn lãnh đạo Yahoo trong quá khứ đã từng là “những kẻ dốt nát”.
Mục đích quản lý blog so với hiệu quả có được qua những quy định mới
Phần đông những trang blog cá nhân đề cập đến những tin “nhạy cảm” hiện nay là của người nước ngoài (không nhất thiết phải là người Việt và blog tiếng Việt). Chỉ một số nhỏ là của những cá nhân trong nước. NĐ97 và những quy định mới về việc quản lý blog hầu như không có giá trị gì với các trang blog bất vụ lợi của người nước ngoài này. Hơn nữa, nó chỉ hạn chế người dân trong nước ở phần viết blog, không cản được việc họ đọc blog. Quản lý blog chính trị xã hội và định nghĩa blog ở cụm từ “nhật ký cá nhân”, sẽ khiến rất nhiều blog chính trị xã hội theo “lề phải” biến mất. Thế là các thông tin “nhạy cảm” trong thế giới blog sẽ chính thức trở thành thông tin “lề trái” 100%. Và khi người dân trong nước chỉ tiếp cận với loại thông tin “một chiều lề trái” này trong lúc các thành phần yêu Đảng chỉ có thể ngồi nhìn. Tỷ lệ giữa hiệu quả và mục tiêu quản lý blog sẽ chênh lệnh như thế nào?
Mẫu hình chuyển tiếp Paradigm Shift: Làn sóng bất khả kháng
Paradigm shift, tạm dịch là mẫu hình chuyển tiếp, là một danh từ kỹ thuật của giới chuyên gia nhằm để diễn tả khái niệm về sự chuyển đổi mô hình toàn diện. Sự chuyển đổi này được thúc đẩy bởi sự thay đổi và óc sáng tạo. Khởi đầu bằng một sáng kiến mới, được chấp nhận, ứng dụng và thịnh hành ở mức không ngờ, bất khả kháng. Những ai nằm ngoài hướng chuyển đổi hoặc đi ngược với hướng đi này, thường bị “chuyển” ra khỏi những cạnh tranh trong đời sống. Nói một cách khác, là sẽ bị loại ra khỏi vòng chiến đấu.
Trong thương mại, các Cty phải biết đoán trước sự biến hóa này và bảo đảm chỗ đứng của mình nằm ở hướng chuyển đổi này. Nếu không sẽ sẽ bị “chuyển” ra khỏi nền kinh tế đang phát triển. Thường kẻ sáng tạo với sáng kiến mới thường hay bị xua đuổi bởi các Cty lớn. Nhưng một khi có ai ứng dụng và chế tạo sản phẩm theo sáng kiến mới này, sáng kiến này sẽ len lỏi vào thị trường đến một lúc nào đó… mẫu hình chuyển tiếp xảy ra. Sự chuyển đổi giữa đồng hồ lên giây qua đồng hồ điện tử là một thí dụ điển hình. Sau khi chiếc đồng hồ điện tử Pulsar đầu tiên ra đời vào năm 1970, có rất nhiều công ty chế tạo đồng hồ đeo tay đã phải phá sản vì không đuổi kịp sự chuyển tiếp này. Sự chuyển tiếp giữa điện quay số và điện thoại nhấn số, giữa điện thoại nhà và điện thoại cầm tay, giữa âm thanh analog và digital, giữa băng cassette và dĩa nhạc CD, giữa băng video cassette và dĩa DVD, giữa TV ống cathode và màn hình mỏng LCD là những thí dụ điển hình cho khái niệm mẫu hình chuyển tiếp.
Đối với mạng Internet, Blog là một mẫu hình mà thông tin và tự do ngôn luận trên mạng đang trong thời kỳ chuyển tiếp vào. Blog đã được ứng dụng, trở thành thịnh hành, và sự đa dạng sẽ còn phát triển xa hơn nữa. Những hình thức quản lý và hạn chế hầu như chỉ có thể chống đỡ tạm thời vì cơn sóng bất khả kháng này ở cuối quá trình chuyển tiếp, sẽ hóa giải các thế lực muốn cản trở nó. Sự chống đỡ càng mạnh, sự hóa giải sẽ càng khốc liệt.
Các blogger trong nước hiện nay có rất nhiều sự lựa chọn. Họ không nhất thiết phải sử dụng Yahoo 360 Plus. Thậm chí họ cũng không cần phải sử dụng Yahoo và Google. Rồi sẽ còn các hệ thống blog khác được thiết lập bởi các Cty khác trong tương lai. Chỉ với 2 mục tiêu rõ ràng như cấm viết blog và cấm đọc blog trong cả nước, thì việc thực hành cũng đã rất nhiêu khê; nói chi đến việc dùng luật pháp quản lý một thứ muôn hình vạn trạng được định nghĩa mơ hồ, đồng thời lại thịnh hành ở mức độ mãnh liệt như Blog. Dựa vào những hiểu biết hạn hẹp của một blogger như tôi mà nói, thì đây vẫn còn, và sẽ mãi là chuyện hoang tưởng.
Chú thích:
1. Tìm đâu ngực nở, chân dài! (Tuổi Trẻ Online)
2. Định nghĩa Blog (Merriam-Webster Online Dictionary)
3. Mosiac: phần mềm truy cập thông tin mạng tương tự như Explorer, Firefox, hoặc Opera. Hiện nay không còn được sử dụng.
4. Scripting News (http://www.scripting.com/1997/04/01)
5. Định nghĩa từ Blog (Merriam-webster online dictionary)
6. http://www.creditreport.com/identitytheft/info/statistics.asp
7. Đạo luật HK cho phép người nước ngoài kiện Cty HK để bồi thường thiệt hai (Alien Tort Claims Act of USA – 1789)
8. Đạo luật bảo vệ nạn nhân bị tra tấn (Torture Victim Protection Act of 1991)
9. Nhà bất đồng chính kiến TQ kiện Yahoo
10. Yahoo bị cáo buộc “Bán Nhân Quyền lấy Đô La” và bài trên DigitalDaily http://digitaldaily.allthingsd.com/20071107/yahoo-shi-tao/
11. Yahoo sẽ trả tiền cho các gia đình nạn nhân Trung Quốc
12. Microsoft và Yahoo hứa sẽ bảo vệ tự do mạng Internet vòng quanh thế giới (http://www.guardian.co.uk/technology/2008/oct/29/censorship-global-network-initiative) & (http://www.nytimes.com/2008/10/28/technology/internet/28privacy.html)
Các tài liệu tham khảo khác:
· Lịch sử của Blog theo chiều dài thời gian (Blog History in Timeline Form)
· Tim Berners-Lee (http://www.w3.org/People/Berners-Lee/)
· Việt Nam nhờ Yahoo và Google kiểm soát blog
· Nghị định 97/2008/NĐ-CP
· Tạp chí DigitalDaily.com (Good Effort, Moral Pygmies)
· Liên minh nhân quyền toàn cầu Global Network Initiative. (http://www.globalnetworkinitiative.org/)
· Take The Leap Website – Paradigm Shift. (http://www.taketheleap.com/define.html)
· Tự điển bách khoa toàn thư mở trực tuyến Wikipedia (http://en.wikipedia.org)
Bài do tác giả gửi đến Đàn Chim Việt Online