Có lẽ không phải riêng tôi chưng hửng và lạnh cả tay chân, mà cả mấy trăm mạng tù đang ngồi dưới gốc xoài cũng phải run lên vì giận, đã có một thằng bạn tù bắn phát súng đầu tiên vào tất cả anh em chúng tôi, mở đường cho những tên làm antenne cho kẻ địch sau này, thật sự tôi không lường trước được câu hỏi này. Những thành phần ác ôn mà phe "cách mạng" thù ghét nhất và có nợ máu với nhân dân là : Bắc kỳ di cư Thiên Chúa giáo, rồi đến tình báo, chiến tranh chính trị, cảnh sát, xây dựng nông thôn v.v… Anh bạn tù moi ngay chính trị và XDNT gán cho tôi. Tôi cố gắng moi trong trí nhớ của tôi, mà tôi cũng không nhận ra tên này là tên nào tại sao hắn ta lại biết tôi rõ như vậy, tôi không tin trong đám bạn tù ở Long Khánh lúc đó có một cán bộ trong ngành XDNT ở với tôi trong thời gian tôi là giảng viên ở trung tâm này, mà tôi lại không nhớ mặt, ngoại trừ hắn ta là cán bộ hướng dẫn khóa sinh đi học, đã gặp tôi khi tôi phụ trách lớp học, hay hắn ta là khóa sinh lớp Quân Chính mà tôi phụ trách. Chắc vậy rồi ! Hắn đã nói đúng, tôi không khai trong bản tự kiểm thời gian tôi tham dự khóa thanh tra ở Lam Sơn và được giữ lại trường phụ trách một số lớp học tại đây. Chỉ còn một cách duy nhất thoát thân là phản pháo, bắn lại hắn may ra hắn cũng sợ, hắn né sang một bên thì tôi tránh được phát đạn chết người này, nghĩ vậy tôi nhìn về phía cán bộ Cần nói :

- Thưa anh, trước khi tôi trả lời câu hỏi này, xin anh cho tôi được hỏi anh bạn này một câu (tôi quên tên của anh này) anh cán bộ gật đầu đồng ý

- Anh có thể cho tôi biết anh là cán bộ của Trung Tâm hay anh là khóa sinh của trường Quân Chính ?.

Anh chàng ngây mặt ra một lúc, rồi vặc với tôi:

- Tôi hỏi anh, sao anh lại hỏi ngược lại tôi, anh trả lời câu hỏi của tôi trước đã. Tôi chậm rãi trả lời :

- Nếu không phải đích thân anh nhìn thấy tôi, thì lời nói của anh không có giá trị, làm sao tôi có thể trả lời một câu vô căn cứ và bịa đặt như vậy được. Tôi không khai trong bản tự kiểm vì tôi không làm việc ấy, thời gian 67-68 là tôi dậy trường tư ở Sài gòn. Đáng lẽ anh phải hỏi tôi dậy trường nào môn gì ở đâu  tại Sài gòn mới phải chứ ?  Anh có thấy anh lạc đề rồi không ? Nhìn cái bản mặt thất sắc và ngượng ngùng của hắn, tôi biết là hắn sợ tôi khai thác ngược lý lịch Xây Dựng Nông Thôn hay Xã trưởng ( Phân Chi khu trưởng) của hắn là hắn lãnh đủ.

Hắn ấp úng trả lời :

- Tôi nghe bạn của anh kể về anh như thế ! Vẫn thản nhiên tôi hỏi :

- Xin anh cho tôi biết tên của người, mà anh bảo là bạn của tôi là ai ?

Dĩ nhiên hắn ta muốn né tránh nên hắn bèn trả lời bâng quơ :

- Anh nào tôi cũng không nhớ tên nữa, học cùng trường, ở cùng xóm với anh đó.

Tôi tố thêm :

- Anh có thể chỉ ra anh đó ở đây không ? Anh có nhìn lầm người không đấy. Tôi mở lối cho hắn

Mắt lấm lét nhìn ngược nhìn xuôi rồi hắn im lặng.

Thấy tôi với anh chàng nhiều chuyện cứ nhủng nhẳng, nhùng nhằng với những câu hỏi tới hỏi lui và có lẽ anh chàng Thiếu Úy quản giáo này cũng chẳng hiểu gì về Quân chính, về XDNT, cũng có thể anh ta nghĩ người hỏi tôi nhìn lầm người, nên anh ta bèn nói :

- Thôi anh Vũ trả lời câu kế tiếp đi.

Thế là thoát nạn. Tôi mỉm cười, tiếp :

- Thưa các bạn, là SQTC cho một đơn vị của quân đội, không phải ai cũng là những người chỉ biết có một việc là ăn chặn, ăn xén tiền của lính và tham nhũng của công như anh bạn vừa rồi nghĩ. Trong bản tự kiểm tôi đã viết, tôi dược trả về nghề cũ sau khi tốt nghiệp trường Thủ Đức, tôi đã từ chối về dạy học và tình nguyện lên Dakto trên Kontum vào một đơn vị tác chiến, bị thương ở trận Võ Định, đơn vị của tôi đề nghị cho tôi đi học ở Mỹ, tôi từ chối, và cũng từ chối làm việc tại văn phòng ở Bộ tư lệnh quân đoàn, cuối cùng BQP gọi về trình diện ở Sàigòn và cho tôi sang Tổng Nha Tài chánh và Thanh tra quân phí, sau khi tốt nghiệp lớp SQTC, Bộ giữ tôi lại Sài gòn, tôi đã khước từ và lại xin lên vùng cao nguyên, điều này chứng tỏ tôi không phải là một SQ chết nhát và tham danh lợi. Vốn dĩ, tôi lại là một nhà giáo còn trẻ, chưa đầy 30 tuổi, sống vì lý tưởng, đầy nhiệt huyết và yêu quê hương đất nước thực sự, anh nghĩ với số lương của tôi lúc đó cộng với phụ cấp chuyên môn và chức vụ, tôi có thể nuôi được vợ con khá đầy đủ mà, nhưng lúc đó tôi lại độc thân, anh nghĩ tôi cần tiền lẻ đến thế hay sao ? Ngưng lại một lúc. Tôi nhìn cán bộ Cấn và nói :

- Báo cáo anh, hết !

Nhìn sang anh bạn tù, anh cán bộ Cần hỏi :

- Anh có còn điều gì giúp đỡ anh Vũ nữa không ?

Anh bạn tù có vẻ bẽn lẽn, nhìn anh cán bộ và nói :

- Báo cáo anh, tôi không còn điều gì bổ xung nữa.

Bỗng nhiên một anh bạn tù đứng bật dậy, giọng nói oang oang :

- Báo cáo cán bộ tôi có ý kiến.

Cán bộ Cần mặt tươi tỉnh, ngửa bàn tay phải hất hất lên như để khuyến khích :

- Được, được, thế anh tên là gì nhỉ ? Báo cáo cho anh em biết đi, rồi phát biểu cho tốt nhé !

Anh bạn giới thiệu tên và dõng dạc cho biết anh là một bác sĩ quân y của QLVNCH. Anh bạn tù này có lẽ nhỏ tuổi hơn tôi, mới tốt nghiệp bác sĩ thì phải, anh ở đơn vị nào tôi cũng không còn nhớ. Anh nói :

- Thưa anh cán bộ, thưa các anh em bạn tù….

Bỗng nhiên, Cần đứng bật dậy phất phất tay dường như có ý không được nói như thế. Anh ta cao giọng

- Đề nghị các anh nên xác định thật rõ ràng là các anh không phải là tù nhân, các anh là cải tạo viên, các anh theo lệnh của đảng, nhà nước của nhân dân trình diện đi tập trung học tập cải tao, đây là chính sách khoan hồng và độ lượng của đảng của nhà nước của nhân dân để giáo dục các anh sớm trở thành công dân của một nước độc lập, dân chủ, tự do và hạnh phúc. Làm một tràng khẩu hiệu xong Cần nói tiếp :

- Anh gì đó ! nhất trí như thế nhé ! Rồi, anh phát biểu đi !