- Trang Chủ
- Kinh Tế - Xã Hội
- Đôi điều cảm nhận về dòng văn học phồn thực
Đôi điều cảm nhận về dòng văn học phồn thực
- Tác Giả Trần Bình Minh
- Đăng ngày 25.10.08
- Kinh Tế - Xã Hội
Giữa những ngày bận mải, lặn ngụp trong cô đơn thần thánh, tìm ý tưởng đề tài cho trang viết, bỗng dưng tôi phát hiện ra dòng văn học phồn thực chảy ngồn ngộn trong kho tàng tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam, đặc biệt là câu đố cổ, từng tồn tại hàng ngàn năm nay. Dưới sức áp chế, kiềm toả của Nho Giáo, Đạo Khổng, nó vẫn ào ạt chảy trong huyết mạch dân tộc, lúc âm thầm, rỉ rả, lúc cuồn cuộn, da diết... và hiện tại, trong dòng chảy của kinh tế thị trường, đầy thực dụng và tỉnh táo, nó vẫn sẵn sàng đạp bằng mọi trở ngại là hàng rào ngăn cách mấy ngàn năm để tìm về với thế hệ hậu sinh chúng ta... Qua bao la không gian và dằng dặc thời gian, từ trường và sức hút của nó vẫn giữ nguyên dáng vẻ tươi rói, sống động và phồn thực ban đầu.
Nói về bắp ngô, các cụ tả:
Tụt quần trong
Tụt quần ngoài
Trong có hạt...
Nôm na mà thật lỡm, vừa chỉ bắp ngô cụ thể, vừa ám chỉ hành động vốn dĩ rất dung tục song không thể thiếu được trong cuộc sống hàng ngày của mỗi người.
Đôi mắt - cửa sổ tâm hồn, sản phẩm tối cao của thượng đế, nơi chứa chất, lấp lánh bao sự rạng ngời tinh tú nhất của loài người từ trước tới nay, cũng bị dòng văn học phồn thực ngồn ngộn đè ra mà nhấn nhá:
Trên lông,
Dưới lông
Đêm nằm...
Chồng chất!
Kể về người đàn bà mất trinh tiết, Nguyễn Du mượn hình ảnh đoá trà mi để bóng gió xa xót:
Tiếc thay một đoá trà mi
Con Ong đã tỏ đường đi lối về
Trong dân gian, cũng như câu đố cổ, dòng văn học phồn thực lại mượn hình ảnh người đàn bà không chồng buông tuồng hư hỏng để đố về quả cau:
Già thì đặc bí đặc bì
Con gái đương thì rộng tuếch tuềnh tuênh
Đố tục giảng thanh, hình ảnh trẻ con bú mẹ, dưới đôi mắt phồn thực của người dân thật không bắt bẻ, chê trách vào đâu được:
Một người nằm, một người ngồi
Ngậm vào sướng lắm em ơi
Rút ra đánh choách, miệng cười... toét toè loe
Mọi đồ vật, hiện tượng lớn, nhỏ trong đời sống sinh hoạt thường ngày, trong nhà, ngoài đường, từ cái chổi quét nhà, bình đựng vôi con chuột, cối giã gạo áo tơi v.v.. dưới cái nhìn phồn thực của dân gian bỗng trở nên ngộ nghĩnh, sống động và thật tức cười:
Của tôi tôi để đầu hè
Xăm xăm anh đến anh đè tôi ra
Nín thinh tôi chẳng nói ra
Anh làm ướt át người ta thế này?(1)
Nghĩ đến nát óc vẫn không hiểu nổi cái động tác đè, nghiến, ướt át ấy là gì ? Tưởng đâu như một sự hoá thân của tình yêu giữa một đôi trai gái, ai ngờ nhìn vào phần giải đố mới biết là... bé cái nhầm, chỉ đơn giản là hòn đá mài vô tri vô giác nằm lăn lóc nơi đầu hè, góc bếp. Năm bữa nửa tháng hoặc ngày sóc, ngày vọng, tiệc tùng to nhỏ mới có người cầm dao đến mài mà thôi, có gì ghê gớm đâu?
Hành tỏi, vốn là thứ gia vị thường dùng trong những ngày giỗ tết, lễ nghĩa, đầy linh thiêng trang trọng, dưới con mắt trần tục của người dân cũng nhuốm màu phồn thực, đến mức khó có thể hình dung:
Vừa bằng trái quýt
Lỗ đít có lông
Đến ngày giỗ ông
Đem ra làm thịt
![]() |
| Tín ngưỡng phồn thực. Nguồn: ddth.com |
Nói về bắp ngô, các cụ tả:
Tụt quần trong
Tụt quần ngoài
Trong có hạt...
Nôm na mà thật lỡm, vừa chỉ bắp ngô cụ thể, vừa ám chỉ hành động vốn dĩ rất dung tục song không thể thiếu được trong cuộc sống hàng ngày của mỗi người.
Đôi mắt - cửa sổ tâm hồn, sản phẩm tối cao của thượng đế, nơi chứa chất, lấp lánh bao sự rạng ngời tinh tú nhất của loài người từ trước tới nay, cũng bị dòng văn học phồn thực ngồn ngộn đè ra mà nhấn nhá:
Trên lông,
Dưới lông
Đêm nằm...
Chồng chất!
Kể về người đàn bà mất trinh tiết, Nguyễn Du mượn hình ảnh đoá trà mi để bóng gió xa xót:
Tiếc thay một đoá trà mi
Con Ong đã tỏ đường đi lối về
Trong dân gian, cũng như câu đố cổ, dòng văn học phồn thực lại mượn hình ảnh người đàn bà không chồng buông tuồng hư hỏng để đố về quả cau:
Già thì đặc bí đặc bì
Con gái đương thì rộng tuếch tuềnh tuênh
Đố tục giảng thanh, hình ảnh trẻ con bú mẹ, dưới đôi mắt phồn thực của người dân thật không bắt bẻ, chê trách vào đâu được:
Một người nằm, một người ngồi
Ngậm vào sướng lắm em ơi
Rút ra đánh choách, miệng cười... toét toè loe
Mọi đồ vật, hiện tượng lớn, nhỏ trong đời sống sinh hoạt thường ngày, trong nhà, ngoài đường, từ cái chổi quét nhà, bình đựng vôi con chuột, cối giã gạo áo tơi v.v.. dưới cái nhìn phồn thực của dân gian bỗng trở nên ngộ nghĩnh, sống động và thật tức cười:
Của tôi tôi để đầu hè
Xăm xăm anh đến anh đè tôi ra
Nín thinh tôi chẳng nói ra
Anh làm ướt át người ta thế này?(1)
Nghĩ đến nát óc vẫn không hiểu nổi cái động tác đè, nghiến, ướt át ấy là gì ? Tưởng đâu như một sự hoá thân của tình yêu giữa một đôi trai gái, ai ngờ nhìn vào phần giải đố mới biết là... bé cái nhầm, chỉ đơn giản là hòn đá mài vô tri vô giác nằm lăn lóc nơi đầu hè, góc bếp. Năm bữa nửa tháng hoặc ngày sóc, ngày vọng, tiệc tùng to nhỏ mới có người cầm dao đến mài mà thôi, có gì ghê gớm đâu?
Hành tỏi, vốn là thứ gia vị thường dùng trong những ngày giỗ tết, lễ nghĩa, đầy linh thiêng trang trọng, dưới con mắt trần tục của người dân cũng nhuốm màu phồn thực, đến mức khó có thể hình dung:
Vừa bằng trái quýt
Lỗ đít có lông
Đến ngày giỗ ông
Đem ra làm thịt


