Ké-é-é-ét -- Ké-é-é-ét! Tiếng sắt nghiến vào nhau, rít lên từng hồi như muốn xé trách màng nhĩ, cả boong tàu chao đảo và lắc mạnh, lao về phía trước, rồi giật ngược về phía sau. Tôi giật mình, choàng tỉnh dậy, tay bám chặt vào thanh sắt cản bên hông giường, có cảm giác như sắp bị quăng mình xuống đất.

Vài giây sau, có tiếng giầy nện lộp cộp trên sàn, khua nặng ngoài hành lang. Có tiếng đập cửa ầm ập ở cabin bên cạnh. Đèn phía ngoài hành lang được bật lên, ánh sáng rọi qua viền ngoài chu vi của tấm mành che khung kính cửa toa xe chúng tôi, hắt một vệt sáng lờ mờ lên gương mặt non trẻ của bé Ngọc, nó u ơ vài tiếng rồi xoay sang ôm mẹ, may quá nó vẫn còn say ngủ. Tôi trườn người ra mép giường leo xuống.

"Gì vậy anh?"  Tiếng Hà Nội trong trẻo của Linh toát ra đầy vẻ lo âu, vọng lên từ couchette (giường xếp) bên dưới.

"Chắc cảnh sát biên phòng đang khám giấy tờ tùy thân!"

Một tay tôi vuốt vai, trấn an nàng, tay kia kéo fermeture túi quả mướp đeo ở bụng, mấy ngón tay lần mò gáy của ba (3) cái hộ chiếu, và cảm thấy an bụng. Ngoài cửa, tôi nghe tiếng nói của Oanh và Hùng, bạn đồng hành của chúng tôi và lính đouane biên phòng. Ầm ầm, quả nhiên tiếng đập cửa đã đến ngay trước cabin chúng tôi. Tôi mở vội cửa ra, hai người đàn ông vận đồng phục Cộng hoà Czech tỏ vẻ ngạc nhiên vì phản ứng nhanh nhạy của tôi. Chưa kịp hỏi, tôi đã đưa 3 cái passport cho họ, họ nhìn tôi, rồi rọi đèn pin đảo quanh toa tàu. Khi nhìn đến hộ chiếu màu nâu Việt Nam của Linh, họ đưa tay vẩy nàng lại gần, xổ ra những tràng tiếng Tiệp, vừa nhìn mặt nàng vừa xoi mói lật từng trang passport. Rồi họ xem xét tờ visa thật kỹ, lật qua lật lại, đọc từng dòng chữ trên ấy cũng như con dấu ấn của sứ quán Tiệp in trong hộ chiếu. Họ bỏ gần 5 phút với cái hộ chiếu Việt Nam của nhà tôi, trong khi chỉ lướt qua hai cái passport Mỹ của tôi và bé Ngọc chưa đầy nửa phút. Sốt ruột, tôi phải xổ tiếng Anh nói rằng nàng là vợ và con tôi đang ngủ kia, lúc đó họ mới chịu đóng dấu và trả lại hộ chiếu. "OK chứ anh Thái?" Oanh và Hùng nhìn chúng tôi thở phào.

Năm ấy là Hè 2003, đoàn chúng tôi khoảng mười mấy người đi du lịch Âu châu. Lúc đó các nước Đông Âu như Hungary (Hung gia Lợi), Ba Lan (Poland), Cộng hoà Tiệp vừa được vào Liên Hiệp Âu châu, những người có quốc tịch (passport) Mỹ chỉ cần xin visa vào một trong những nước Tây Âu là có thể đi được tất cả các nước Tây Âu khác, chỉ ngặt ai mang hộ chiếu Việt Nam lại có vấn đề, ngay cả ở các nước Đông Âu, anh em xã hội chủ nghĩa trước đây của Việt Nam, như Ba Lan, Tiệp Khắc, Hung gia Lợi, Lỗ Ma Ní, v.v.. Khi còn ở California tôi đã phải nhọc công đi từng sứ quán của các nước này xin visa cho vợ, và cũng chính tay mình chọn lộ trình cho cả nhóm hành trình từ Đông Âu đến Tây Âu.

Không ngờ, cái nỗi nhục nhằn của số phận Việt Nam trong thế kỷ 21 này vẫn chưa dứt. Đích xác hơn, tôi muốn nói đến cái nỗi nhục nhằn của những người còn giữ quốc tịch Việt Nam, mà đáng lý ra họ phải tự hào vì bất kể những truân chuyên họ vẫn còn hãnh diện với đất nước, giữ lòng trung trinh với dòng giống hào hùng, bất khuất của tổ tiên, không giống những người như tôi bị xấu hổ vì buộc phải từ bỏ cái oan nghiệt của một quốc tịch mang trong nó đầy hận thù dối trá, hậu quả của một chủ nghĩa ngoại lai quái ác đã ập lên đầu cổ dân tộc Việt ngót một thế kỷ nay, khiến cho mình và cả hai triệu người dân Việt phải tản mác lưu vong, trở thành con dân các nước khắp nơi trên thế giới.

Khoảng một tuần sau, khi đi chơi Balan và Áo (Austria) với bạn bè xong, mười mấy người chúng tôi hẹn nhau sẽ gặp nhau ở Pháp. Một số anh em sẽ về Pháp qua ngõ Tiệp, Đức, Bỉ bằng đường hỏa xa. Tôi không để ý một người trong nhóm đã lấy vé xe lửa, chọn lộ trình xuyên qua Tiệp hai lần, trong khi chiếu khán của Linh chỉ là 'single entry' /visa, được vào Cộng hòa Tiệp Khắc một lần (Những người có quốc tịch Mỹ được bãi miễn chuyện này, ra vào tự do). Cho nên chuyến đi Prague này, tôi đã quên khuấy chuyện mình đã gia nhập nước Tiệp trong đêm hôm khuya khoắt đó, trước khi vào biên giới Áo vừa qua.