Từ ngày nhà và khu vườn bị cưỡng chiếm, đến nay đã hơn hai tháng. Ba đã có một công việc mới. Không còn có cơ hội để chăm sóc những vườn cây, tạo hình những bonsai thật đẹp, ba quyết định đến làm công cho một gallery, thời gian rỗi, ba vẽ ở nhà. Một bức tranh đang vẽ dở dang, ba đang tái hiện lại khu vườn và ngôi nhà đã mất. Những nét phát thảo căn bản đã hoàn thành: ngôi nhà, khu vườn, những hàng cây, từng vạt cỏ, non bộ, tất cả như được sống lại trong bức vẽ hoành tráng. Bức tranh rộng 2m, dài 3m chiếm cả một phần bức tường của ngoại. Gian nhà trước của ngoại bày biện ngổn ngang những khung vải, hộp màu, sơn, giá vẽ đủ kích cỡ. Cái bề bộn và hơi lộn xộn thể hiện một phần tính cách của ba. Ba làm việc có vẻ cẩu thả, không theo một nguyên tắc hay trình tự nào, tất cả đều là cảm hứng. Ba không phải là một nghệ sĩ lớn, một tài năng lớn, nhưng ba là một con người đa cảm và đầy sáng tạo. Với những gì ba có, cũng đủ tạo cho ba và gia đình cuộc sống an ổn. Nhưng không phải lúc nào cuộc đời cũng công bằng với bất cứ ai. Với ba những gì xảy ra thật bất công và nghiệt ngã. Ba đang cố tạo dựng lại sự quân bình cho mình. Đến hôm nay, tôi mới an tâm một chút vì mọi việc đang đi vào ổn định. Ba là một người yếu đuối, không như má, một người phụ nữ với cá tính mạnh mẽ - cương quyết và đầy bản lĩnh. Trong gia đình này, má là người lãnh đạo. Thấy ba bớt rầu rĩ, làm việc đều đặn và cũng đã cười trở lại, tuy rất hiếm hoi. Rất nhiều lần ba đứng trước chân dung của má được căng trên giá vẽ, dáng ngẫn ngơ. Ba lúc nào cũng vẽ về má. Có đến hàng chục bức vẽ : má bán hàng, má giặc quần áo, má và mùa xuân, má trong trang phục cổ truyền. Tất cả, dù đang dang dở, hay đã hoàn thành đều rất tuyệt. Có một bức tranh ba vẽ về má trong một tư thế ngồi duỗi dài chân trên cát biển mênh mông, trông má như thần Vệ Nữ trong bộ bikini. Tôi thích bức tranh này nhất, nó sống động lạ kỳ.
Nhưng trong số đó có một bức tranh lớn khổ 1x1m4 bằng đá ghép. Hàng ngàn viên đá đủ màu được ghép lại bằng một kỷ thuật tinh vi, ảo diệu. Trong tranh má được ba thể hiện như một vị nữ thần, tay cầm bảo kiếm giơ cao, thanh kiếm rực sáng, nó như được nung kết bằng hào quang, một tay chỉ về phía trước vị nữ thần ấy choàng tấm voan màu đỏ nhạt, lồ lộ một thân hình tuyệt mỹ.Tôi nhận ra má vì mái tóc gợn sóng, đôi mắt to, cái cổ cao ba ngấn, lông mày vòng nguyệt, miệng trái tim gợi cảm. Tất cả là má, hoá thân trong vị nữ thần, đôi mắt ấy rực lửa giận dữ, tay chỉ về phía trước, một lũ người đầu trâu mặt ngựa hoảng hốt trước sự uy nghi của vẻ đẹp và sự can đảm. Tuy chỉ là một cô bé nhưng tôi vẫn hiểu ba muốn nói gì qua bức tranh đó, có điều tôi hơi ngạc nhiên bởi cái ý tưởng và tài năng của ba. Thoáng nhìn người ta tưởng đó là tranh của thời kỳ Phục Hưng hay là tranh của Thổ nhĩ kỳ thời cổ đại (không phải nhầm vì bức tranh được tạo bởi những chất liệu đặc trưng, mà vì nội dung của bức tranh đó, vì sự trang trọng quí phái của cách thể hiện, vì hình ảnh như được lấy ra từ những câu chuyện thần thoại Hy Lạp). Nhưng chỉ khác là nó được tạo dựng từ cái tinh hoa và vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam.
Trông ba bây giờ bận rộn và hài lòng giữa không gian bề bộn những tranh, những biển hiệu, chân dung của khách. Sự ủ dột đã vơi đi khá nhiều. Chỉ có những ai tinh ý mới nhận ra được sự u hoài được dấu kín đâu đó trong đôi mắt của ba tôi. Tôi hỏi ba :
- Tại sao từ trước đến giờ ba không vẽ, nếu ba vẽ, bây giờ ba đã là một hoạ sĩ nổi tiếng rồi.
Ba mỉm cười lau tay vào một miếng vải vụn (những miếng vãi vụn rơi đầy trong phòng):
- Trước đây, khi còn trẻ ba cũng có vẽ một chút, nhưng thất bại, với lại thời ấy phải kiếm sống, ít có người sống bằng nghề này được.
Ba vuốt nhẹ tóc tôi:
- Bây giờ thì ba vẽ rồi đây, con thấy thế nào?
- Tuyệt lắm ba ạ. Tôi chỉ bức tranh “nữ thần”.Ba gật gù :
- Ba cũng thích nhất bức đó. Tâm huyết của ba một đời thể hiện ở đó, và ba rất hài lòng. Người xưa nói: “cùng tất biến, biến tất thông”, đúng như vậy, cái gì đến nó sẽ đến.
Tối hôm đó, tôi đưa ngoại đến nhà cụ bạn. Căn nhà sang trọng, bày trí những đồ dùng đắt tiền, gia đình cụ hầu hết ở Mỹ, chỉ có người con trai út ở nhà. Theo lời bà cụ kể, 1980 khi thấy không thể sống nổi với cái xã hội nghiệt ngã này, cụ quyết định cho các con vượt biển. Hai con trai lớn cùng cô con gái xuống tàu. Thời đó, ra đi nhưng hi vọng đến bến bờ tự do là rất mong manh. Biết bao gia đình vĩnh viễn nằm ở biển khơi, bao nhiêu gia đình tan nát khi bị bắt, lúc đó phải quyết định giữa sự sống và cái chết. Cụ tính nếu có mệnh hệ gì thì cậu con út sẽ là người nối dõi. Dù sao cũng phải giữ gìn cái nguồn mạch của tổ phụ. Gia đình cụ trong nửa thế kỉ đã trải qua hai cuộc di tản, nhưng lần ra đi thứ hai này khủng khiếp hơn nhiều, gia đình cụ là những người may mắn.
Cuộc sống của cụ bây giờ sung túc, đã một vài lần cụ sang Mỹ thăm con cháu. Cụ kể về nước Mỹ và cuộc sống của gia đình cụ bên đó trong những lần đến thăm ngoại: hai người cháu lớn đã có bằng tiến sĩ, còn mấy người kia còn đang học đại học. Tôi thấy cụ thật là hạnh phúc, nhưng tôi biết cái giá của tự do, hạnh phúc cũng ghê gớm lắm.
Tôi vòng tay chào chú. Chú út còn trẻ, khoảng ba mươi tuổi, đẹp trai, đã có vợ và một cháu bé lên hai. Tôi nhận thấy một chút sững sờ nơi đôi mắt chú. Tôi cảm thấy vui thích vì đã làm cho ông chú bị choáng ngợp nhưng cũng tự nhắc nhở mình:”Đừng có vớ vẩn”.
Bà cụ mời chúng tôi vào phòng khách, rót nước trà, và nói dăm ba câu giới thiệu xã giao. Bà ngoại đưa mắt nhìn bà cụ nôn nóng. Bà cụ hiểu ý bảo cậu con trai mở computer, vào trang web của RFA cho bà xem hình thầy Quảng Độ. Tôi cũng biết sử dụng một chút, nhiều lần theo mấy nhỏ bạn vào dịch vụ internet để “chat “.
Hai tiếng đồng hồ trôi qua, bà ngoại xem hình và nghe được tin, ngoại như bị thôi miên trước máy móc kỳ lạ này. Trên đường về, ngoại quyết định mua máy computer, tôi cũng có ý định đó từ lâu, nhưng chưa thực hiện vì bao nhiêu sự biến xảy ra phá tung mọi thứ.
Tôi lên giường, nằm duỗi dài, hai tay dang rộng và cho phép mình mơ mộng một chút. Tôi nhớ lại nụ cười và cử chỉ vụng về của ông chú khi nhìn thấy tôi. Tôi thấy vui vui khi mình được ngưỡng mộ. Việc hớp hồn ông chú tối nay lại được thêm vào chiến tích của tôi. Số chiến tích không nhỏ khi bước qua tuổi 16.