II.
1. Những ngày cuối tháng ba, đầu tháng Tư năm 1975, dòng người dân thành phố đùn đùn “di tản". Lúc đó tôi chưa trở lại thành phố. Khi tôi về thì em và gia đình đã ở Sài Gòn. Sau ngày mùa xuân màu đỏ ấy em và gia đình về lại Đà Lạt. Nhà em lại ở một chổ khác! Em vẫn như nụ hoa Mai ban sớm thuở nào trong phong trào đấu tranh đô thị. Tích cực tham gia các hoạt động của Hội thanh niên. Làm Chi hội trưởng một khu phố. Mỗi buổi sáng cũng huy động thanh niên chạy tập thể dục hò la rộn phố phường. Rồi vận động thanh niên đi trồng cây, làm rẩy, trồng khoai, bắp… Có lẽ, từ nhỏ đến lớn em chưa bao giờ biết cầm cuốc bây giờ cũng phải xắn tay, cũng phải gương mẫu để "tự nguyện cải tạo lao động"(!). Không khí xã hội, thanh niên lúc đó, ngày thì đi lao động, lo muôn vàn vấn đề về cuộc sống, tối lại thì đi sinh hoạt thanh niên học tập về "bản chất hai chế độ", về chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản "mùa xuân của loài người" nghìn lần tươi đẹp hơn(!?). Khi nào cần “huy động” thanh niên thì thanh niên luôn “sẳn sàng”. Vui, vì có không khí lan tỏa của phong trào. Sợ, thì cũng có và lo thì ai cũng lo cả, không biết cuộc sống sắp tới như thế nào, không biết miền Nam có như miền Bắc trước đây không. Nhiều người đã có “kinh nghiệm bản thân”, vẫn sợ những cuộc đấu tố như cái thời cải cách ruộng đất của Miền Bắc nhưng...cứ tự trấn an mình để chờ đợi... Chúng tôi cũng ít gặp nhau. Khi gặp thì mỗi người một vị trí khác nhau, không dám để tình cảm riêng chi phối, tuy vậy, thanh niên cũng nhạy, nhiều người biết tôi với em...là của nhau từ những ngày...xưa!
2. Những tổ chức, bộ máy của nhà nước mơi sau “quân quản” cũng dần hình thành. Các ban bệ bắt đầu đi vào hoạt động với sự "chi viện" của cán bộ miền Bắc.- "Miền Nam nhận họ; Miền Bắc nhận hàng"! Cái xã hội "miền Nam nghèo đói" dưới ách cai trị của Đế quốc thực dân mới, của ngụy quyền tay sai như thế mà lại có nhiều "nguồn hàng" để “chảy” về miền Bắc XHCN. Miền Nam trông ngóng nhận họ, những người thân tập kết về, ngoài tình cảm gia đình cách xa mấy chục năm chiến tranh khói lửa và cũng để làm "chổ dựa", tạo chút niềm tin trong cuộc sống xã hội mới không biết sẽ về đâu! Tôi cứ bị cuốn vào hoạt động công tác, chỉ đôi lần gặp nhau. Rồi tôi được cử đi ra miền Bắc XHCN để học. Lúc đó là một vinh dự lớn, ai cũng háo hức muốn biết miền Bắc XHCN như thế nào... Cũng may, nhờ những ngày tháng ban đầu đến Thủ đô Hà Nội sau 1975, có như vậy, tôi mới biết cuộc sống xã hội chủ nghĩa như thế nào và những đổi thay sau này mỗi khi quay lại...
3. Cuối năm 1976, tôi về lại Đà Lạt thì biết tin em đi học về ngành Du lịch tại Vũng Tàu. Em học giỏi! Ngày cuối khóa chuẩn bị thi tốt nghiệp thì nhà trường... không cho thi mà “cho về địa phương“ do… “lý lịch xấu" vì Bố có quan hệ với tổ chức "phản động"(!)… Em phải về lại nhà. Tương lai như nắng mai vừa ửng nắng đã có áng mây mờ khuất che. Em đi về quê Mẹ ở miền biển xin làm ở một cơ quan Báo địa phương. Nhờ có khiếu văn chương, có trình độ, ham thích công việc, làm bất cứ việc gì được phân công. Em đã về gặp tôi. Tôi bất ngờ gặp lại em sau một thời gian xa vắng. Vẫn nụ cười hoa Mai. Tình cảm ấm nồng. Tôi đã đưa em về đi trên những con đường còn rợp mát bóng thông. Mặt Hồ Xuân Hương vẫn xanh bóng nước. Những con đường còn ngơ ngẩn những bông hoa. Những Biệt thự với màu xanh của khoai, bắp thay những thảm cỏ mượt xanh! Em về lại cơ quan tiếp tục công tác, nhưng rồi, được một thời gian người ta lại cho em nghỉ cũng… vì “lý lịch” ! Buồn! Ai mà chẳng buồn khi ở trong hoàn cảnh như vậy, dù “hoàn cảnh” ấy mình không tạo ra! Một người muốn sống hữu ích với xã hội, muốn có một việc gì đó làm “để không ăn bám”(!) nhưng đi đâu “tổ chức” người ta cũng không nhận. Xã hội thì chỉ có cơ quan, doanh nghiệp quốc doanh đâu có những thành phần khác để mà có thể bay nhảy! Muốn học tiếp Đại học thì cũng không thể vì… đối tượng, thành phần(!). Một xã hội mà quyền công dân của con người không được thừa nhận và tôn trọng trong thực tế, đầy dẫy thành kiến lý lịch, thành phần. Xã hội như của ai đó chứ có phải của mỗi công dân bình đẳng trong cuộc sống xã hội… Phải làm gì đây, phải sống sao đây ?
Thời gian em làm Báo chúng tôi có viết thư cho nhau. Qua thư tôi đã rất mừng, nghĩ rằng em đã chấp nhận “an phận" để "về" cùng tôi. Lúc đó, tôi đang là cán bộ trong một cơ quan, tổ chức chính trị. Tuổi trẻ, u mê, rất hăng say, nhiệt tình công tác. Lập gia đình thì phải "báo cáo tổ chức", phải được tổ chức đồng ý- Em, với "lý lịch" mà làm gì cũng không được thì...sẽ sao đây? Tôi cũng có nhiều suy nghĩ. “Thuở ấy thanh bình” rồi! Tôi…"chấp nhận" tất cả(!). Nhưng rồi, một người bạn của tôi gặp em nói rằng-không được, nếu đến với tôi thì "tổ chức" sẽ không đồng ý vì…thế này, thế nọ…Tôi đâu biết chuyện đó! Em đã tự ái và...có lẽ, cũng lo cho tương lai của tôi(!). Em viết thư "trêu" tôi để đừng chấp nhận em nữa. Cũng do "tự ái" vặt trong sự xa cách không gian... Chúng tôi đã không gặp nhau…!
(Còn tiếp)
© 2008 www.danchimviet.com
(*) Những vần thơ riêng của tác giả.