Danchimviet - http://danchimviet.com
Một loài hoa cỏ (1)
http://danchimviet.com/articles/480/1/Mt-loai-hoa-c-1/TrangPage1.html
Nguyễn Quang Nhàn

 
Tác Giả: Nguyễn Quang Nhàn
Đăng lên/Published on 04.10.08
 
Từ những ngày đầu xa xưa ấy - “chỉ vì đôi mắt mà ngơ ngác...”! Cái ngày ban đầu nhưng mấy chục năm dài…không thể quên. Em đã cho tôi “nụ hôn đầu mơ ước...”! Tuổi trẻ! Chiến tranh! Ước mơ Hòa bình, Tự do, Độc lập. Dấn thân vào con đường tranh đấu…!

Sau 27 năm dài xa cách em đã ôm chầm lấy tôi tại nhà ga phi trường, mừng rỡ, hân hoan, tôi cũng vui mừng khôn xiết! Em đã về đúng hẹn vậy mà tôi cứ lo, cứ sợ trong cuộc đời này sẽ không còn bao giờ gặp lại em. Nhưng em đã về! Ôi, người yêu thương dấu ái…!

I.
1. Từ những ngày đầu xa xưa ấy - “chỉ vì đôi mắt mà ngơ ngác...”! Cái ngày ban đầu nhưng mấy chục năm dài…không thể quên. Em đã cho tôi “nụ hôn đầu mơ ước...”! Tuổi trẻ! Chiến tranh! Ước mơ Hòa bình, Tự do, Độc lập. Dấn thân vào con đường tranh đấu…! Tuổi em mới đôi tám cùng tham gia ban chấp hành Tổng đoàn học sinh. Em phụ trách báo chí. Tôi phụ trách Văn nghệ. Tôi đã có một nhóm văn nghệ hoạt động trong phong trào “hát cho dân tôi nghe”! Em có bạn bè đồng lứa, ham mê sinh hoạt báo chí! Tuổi trẻ  dấn thân, tham gia  trong phong trào SVHS…như là chuyện bình thường dù thời ấy tuổi trẻ đất nước chiến tranh có nhiều con đường để mình lựa chọn. Rồi, những ngày tham gia đấu tranh chống liên danh độc diễn bầu tổng thống tháng 10/1971. Em cùng với Tổng đoàn đã làm báo Tiếng gọi học sinh Đà Lạt; tham gia các hoạt động xã hội, đi vào cuộc sống nhân dân lao động… Tuổi trẻ ngày ấy sống trong bầu trời đất nước chiến tranh nhưng vẫn lãng mạn, đầy ắp tình yêu, ước mơ. Vẫn thích ”chi bộ hai người” (Nhất Linh). Say sưa ”một vòng hoa cho người cách mạng”. Yêu lẽ sống của Che Guevara; chép trong sổ tay những vần thơ cách mạng; Yêu Lời Mẹ dặn (Phùng Quán), cây ”Tre Việt Nam”; thích những “Đêm liên hoan”, “Bên kia sông Đuống (Hoàng Cầm); “Tố Chân” (Trần Quang Long)… và những vần thơ của tuổi trẻ yêu đất nước, quê hương… Tôi đã tặng cho em “Tâm tình hiến dâng” – (Rabindra Nath Tagore - Đỗ khánh Hoan dịch)…đã cùng - “Tự do và ái tình/ Vì các người ta sống/ Vì tình yêu lồng lộng/ Tôi xin hiến đời tôi/ Vì Tự do muôn đời/ Tôi hy sinh tình ái” ( Sándoz Petófi- Xuân Diệu dịch)”… Từ trong môi trường học đường chúng tôi đã dấn thân với tình cảm yêu nước, lý tưởng, ước mơ…
 
2. Em tuổi đôi tám. Dáng thon. Ăn mặc giản dị. Tóc dài xỏa ngang vai. Khuôn mặt dễ nhìn, những người bạn tôi gọi em có khuôn mặt của Mẹ Maria. Hơi nghiêm. Lý lẽ. Liếng. Môi dường như luôn ửng nụ cười khi cùng nhau trong một tập thể. Tình cảm không yếu đuối…nhưng khi ở bên nhau em hay khóc! Tôi không hiểu hết! Con gái học ban C - văn chương dù các môn khoa học không phải kém. Tôi học ban B lại say mê văn nghệ. Có một thứ tình cảm mà con người ai cũng có, từ cái nôi ấy tạo cho con người tình cảm đạo đức, lẽ sống, làm gốc bền trong cuộc sống, đi vào đời. Em hay khóc cũng bởi từ cuộc sống gia đình với nhiều tình cảm yêu thương! Em không thuộc gia đình lao động. Ba làm ở Sở thuốc - Viện Pasteur; các anh chị lớn đều học Đại học; anh trai - trai thời loạn...cũng phải vào lính! Anh kế đi du học nước ngoài. Các em nhỏ đang học cấp 1, cấp 2. Gia đình thanh sạch. Không giàu và đúng ra là sẽ...không nghèo, trước đó nhà vẫn có xe hơi nhưng rồi…nhà ở không yên một chổ; tôi đến thăm em với nhiều địa chỉ... Vẻ bên ngoài em vẫn luôn vui tươi nhưng khi một mình thì nhiều trầm lắng! Với tình cảm ban đầu chớm mộng tình yêu, Em đã viết nhật ký về tình cảm của hai đứa, bị Ba bắt gặp, rầy la, ngăn cấm! Tôi vẫn vô tư. Vẫn những chiều thứ sáu hò hẹn. Chúng tôi và bạn bè đã có những đêm trăng đồi Cù ướt cỏ sương. Những hôm đưa em đến trường,  những chiều đưa em về dưới trời mưa… Những ngày bên nhau muốn cho nhau…tất cả! Tôi gửi em những ca khúc của mình và viết những ca khúc tặng riêng em. Em tự làm những cánh thiệp, vẽ những bức tranh bằng chì màu, bút nguyên tử với đóa Hoa Hướng dương, Mặt trời trên đỉnh núi...tặng tôi với mơ ước - “…thuở ấy thanh bình chắc nở hoa..."! Ba và một chị gái có lẽ không thích tôi vì lo cho tương lai con gái, mong cuộc đời em sống trong giới thượng lưu còn tôi thuộc gia đình lao động, anh chàng giáo viên nghèo đâu có gì ngoài…một trái tim! Em đã - “Yêu mà không dám ngõ, không dám gọi đến tên, không dám liều công nhận, chỉ âm thầm xót xa..!”(*). Gần nhau mà cứ nghĩ cách xa, “nghìn trùng xa cách”, vẫn thiết tha, “anh vẫn mãi ngủ yên trong đôi mắt buồn của em...”!. Mỗi lần gặp là...nhiều nước mắt. Rồi, em đã cắt tóc thề gửi cho tôi. Tôi đã tự biết cái ngày ấy…sẽ đến...

"Ngày xưa em cắt tóc thề
Biết rằng em sẽ không về cùng anh
Tì̀̀nh yêu dù có mong manh
Nhưng nguyện thề sẽ yêu anh trọn đời
Quê hương, phận nước, phận người..."! (*)

Còn em - "Nguồn vui mong manh như giọt sương mai vừa mới nở cười đã vội vàng chết yểu. Nhưng u buồn thường dai dẳng khó tan. Hãy để tình yêu khổ đau trong mắt em bừng tỉnh" ( RabindraNath Tagore - Tâm tình hiên dâng).


Tôi đã có nhiều “giai điệu tâm hồn” gửi tặng em nhưng phổ biến thì...không dám (!) cũng bởi cái tình cảm lãng mạn ” vì tự do muôn đời”!…Chúng tôi lúc đó, “CM” là thiêng liêng, là trên hết. Đã dấn thân là chấp nhận hy sinh. Chuyện cá nhân xếp lại. Ước mơ ngày mai Hòa bình, Tổ quốc độc lập, tự do - tự do cho tất cả! Không dám hẹn nhưng cả hai tự hứa với lòng mình - “ngày ấy thanh bình…“!

II.
1. Những ngày cuối tháng ba, đầu tháng Tư năm 1975, dòng người dân thành phố đùn đùn “di tản". Lúc đó tôi chưa trở lại thành phố. Khi tôi về thì em và gia đình đã ở Sài Gòn. Sau ngày mùa xuân màu đỏ ấy em và gia đình về lại Đà Lạt. Nhà em lại ở một chổ khác! Em vẫn như nụ hoa Mai ban sớm thuở nào trong phong trào đấu tranh đô thị. Tích cực tham gia các hoạt động của Hội thanh niên. Làm Chi hội trưởng một khu phố. Mỗi buổi sáng cũng huy động thanh niên chạy tập thể dục hò la rộn phố phường. Rồi vận động thanh niên đi trồng cây, làm rẩy, trồng khoai, bắp… Có lẽ, từ nhỏ đến lớn em chưa bao giờ biết cầm cuốc bây giờ cũng phải xắn tay, cũng phải gương mẫu để "tự nguyện cải tạo lao động"(!). Không khí xã hội, thanh niên lúc đó, ngày thì đi lao động, lo muôn vàn vấn đề về cuộc sống, tối lại thì đi sinh hoạt thanh niên học tập về "bản chất hai chế độ", về chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản "mùa xuân của loài người" nghìn lần tươi đẹp hơn(!?). Khi nào cần “huy động” thanh niên thì thanh niên luôn “sẳn sàng”. Vui, vì có không khí lan tỏa của phong trào. Sợ, thì cũng có và lo thì ai cũng lo cả, không biết cuộc sống sắp tới như thế nào, không biết miền Nam có như miền Bắc trước đây không. Nhiều người đã có “kinh nghiệm bản thân”, vẫn sợ những cuộc đấu tố như cái thời cải cách ruộng đất của Miền Bắc nhưng...cứ tự trấn an mình để chờ đợi... Chúng tôi cũng ít gặp nhau. Khi gặp thì mỗi người một vị trí khác nhau, không dám để tình cảm riêng chi phối, tuy vậy, thanh niên cũng nhạy, nhiều người biết tôi với em...là của nhau từ những ngày...xưa!

2. Những tổ chức, bộ máy của nhà nước mơi sau “quân quản” cũng dần hình thành. Các ban bệ bắt đầu đi vào hoạt động với sự "chi viện" của cán bộ miền Bắc.- "Miền Nam nhận họ; Miền Bắc nhận hàng"! Cái xã hội "miền Nam nghèo đói" dưới ách cai trị của Đế quốc thực dân mới, của ngụy quyền tay sai như thế mà lại có nhiều "nguồn hàng" để “chảy” về miền Bắc XHCN. Miền Nam trông ngóng nhận họ, những người thân tập kết về, ngoài tình cảm gia đình cách xa mấy chục năm chiến tranh khói lửa và cũng để làm "chổ dựa", tạo chút niềm tin trong cuộc sống xã hội mới không biết sẽ về đâu! Tôi cứ bị cuốn vào hoạt động công tác, chỉ đôi lần gặp nhau. Rồi tôi được cử đi ra miền Bắc XHCN để học. Lúc đó là một vinh dự lớn, ai cũng háo hức muốn biết miền Bắc XHCN như thế nào... Cũng may, nhờ những ngày tháng ban đầu đến Thủ đô Hà Nội sau 1975, có như vậy, tôi mới biết cuộc sống xã hội chủ nghĩa như thế nào và những đổi thay sau này mỗi khi quay lại... 
 
3. Cuối năm 1976, tôi về lại Đà Lạt thì biết tin em đi học về ngành Du lịch tại Vũng Tàu. Em học giỏi! Ngày cuối khóa chuẩn bị thi tốt nghiệp thì nhà trường... không cho thi mà “cho về địa phương“ do… “lý lịch xấu" vì Bố có quan hệ với tổ chức "phản động"(!)… Em phải về lại nhà. Tương lai như nắng mai vừa ửng nắng đã có áng mây mờ khuất che. Em đi về quê Mẹ ở miền biển xin làm ở một cơ quan Báo địa phương. Nhờ có khiếu văn chương, có trình độ, ham thích công việc, làm  bất cứ việc gì được phân công. Em đã về gặp tôi. Tôi bất ngờ gặp lại em sau một thời gian xa vắng. Vẫn nụ cười hoa Mai. Tình cảm ấm nồng. Tôi đã đưa em về đi trên những con đường còn rợp mát bóng thông. Mặt Hồ Xuân Hương vẫn xanh bóng nước. Những con đường còn ngơ ngẩn những bông hoa. Những Biệt thự với màu xanh của khoai, bắp thay những thảm cỏ mượt xanh! Em về lại cơ quan tiếp tục công tác, nhưng rồi, được một thời gian người ta lại cho em nghỉ cũng… vì “lý lịch” ! Buồn! Ai mà chẳng buồn khi ở trong hoàn cảnh như vậy, dù “hoàn cảnh” ấy mình không tạo ra! Một người muốn sống hữu ích với xã hội, muốn có một việc gì đó làm “để không ăn bám”(!) nhưng đi đâu “tổ chức” người ta cũng không nhận. Xã hội thì chỉ có cơ quan, doanh nghiệp quốc doanh đâu có những thành phần khác để mà có thể bay nhảy! Muốn học tiếp Đại học thì cũng không thể vì… đối tượng, thành phần(!). Một xã hội mà quyền công dân của con người không được thừa nhận và tôn trọng trong thực tế, đầy dẫy thành kiến lý lịch, thành phần. Xã hội như của ai đó chứ có phải của mỗi công dân bình đẳng trong cuộc sống xã hội… Phải làm gì đây, phải sống sao đây ?

Thời gian em làm Báo chúng tôi có viết thư cho nhau. Qua thư tôi đã rất mừng, nghĩ rằng em đã chấp nhận “an phận" để "về" cùng tôi. Lúc đó, tôi đang là cán bộ trong một cơ quan, tổ chức chính trị. Tuổi trẻ, u mê, rất hăng say, nhiệt tình công tác. Lập gia đình thì phải "báo cáo tổ chức", phải được tổ chức đồng ý- Em, với "lý lịch" mà làm gì cũng không được thì...sẽ sao đây? Tôi cũng có nhiều suy nghĩ. “Thuở ấy thanh bình” rồi! Tôi…"chấp nhận" tất cả(!). Nhưng rồi, một người bạn của tôi gặp em nói rằng-không được, nếu đến với tôi thì "tổ chức" sẽ không đồng ý vì…thế này, thế nọ…Tôi đâu biết chuyện đó! Em đã tự ái và...có lẽ, cũng lo cho tương lai của tôi(!). Em viết thư "trêu" tôi để đừng chấp nhận em nữa. Cũng do "tự ái" vặt trong sự xa cách không gian... Chúng tôi đã không gặp nhau…!
(Còn tiếp)

© 2008 www.danchimviet.com

(*) Những vần thơ riêng của tác giả.