Lời người dịch: Bài phỏng vấn cựu tổng thống GRUZIA ông Eduard Shevardnadze dưới đây của hai nhà báo  Justyna Prus và Pavel Reszka của nhật báo „DZIENNIK”(nhật báo có số phát hành đứng thứ hai tại Ba Lan) được thực hiện tại Tbilisi, giữa lúc xe tăng của quân đội Nga đã vượt biên giới vào sâu trong lãnh thổ của Gruzia, cách Tbilisi có 40-50km.

 
 Eduard Shevardnadze
Cựu tổng thống Gruzia Eduard Shevardnadze là một trong những nhà chính trị nổi tiếng thế giới. Ông là bộ trưởng ngoại giao cuối cùng của Liên Bang Xô Viết, ông đã cùng với Gorbachep thực hiện „Perestroika” (cải tổ) trước khi Liên Bang Xô Viết sụp đổ. Sau cuộc „cách mạng hoa hồng” của Gruzia, ông từ chức tổng thống về sống trong một dinh thự tại Tbilisi. Hiện ông đã 80 tuổi, hàng ngày ông làm việc vài ba giờ, viết hồi ký theo hợp đồng với nhà xuất bản ở Moskva .Thời gian còn lại, ông nghỉ ngơi và vui đùa với hai con chó giống Kafkaz và một con giống Đức.Vợ ông, bà Nanula mất năm 2004,được chôn cất ngay trong vườn của khu dinh thự.

Justyna Prus, Pawel Reszka: Quân đội Nga trong khi tuyên bô rút quân,nhưng vẫn chiếm giữ thành phố Gori.Trên đường đến Tbilisi chúng tôi đã phải vượt qua các xe tăng Nga. Quân đội Nga đã kiểm tra giấy tờ và khám xét ôtô của chúng tôi. Quân Nga hiện chỉ cách chỗ chúng ta đang ngồi đây 40-50km ông nhận xét về hiện tình này ra sao?

Eduard Shevardnadze: chỉ có thể tóm tắt đó là xâm lược. Hiện nay tổng thống Dimitri Dimitri Miedviediev đã hai, ba lần khẳng định quân đội Nga sẽ rút khỏi lãnh thổ của chúng tôi. Nhưng hiện nay vẫn ở lại đó và không ai biết được khi nào họ rút quân.

Trong cuộc xung đột này ai là người có lỗi? Ai đã phạm sai lầm dẫn đến tình trạng này?

Đối với tôi câu trả lời rõ ràng: kẻ xâm lược là người có lỗi. Gruzia không phải là kẻ đi xâm lược.

Nhưng phía Nga xác định Gruzia đã tấn công Nam Osetia trước?

Tại sao chúng tôi đã hành động như vậy phải không? Nhưng đây là lãnh thổ của chúng tôi. Chúng tôi làm như vậy nhằm mục đích gì? Bởi ở đó những công dân Gruzia sinh sống. Chúng tôi có quyền tiến vào vùng này, không phải để gây chiến tranh.

Theo ông, Tổng thống Michel Saakaszwili đã hành động đúng  hay đã phạm sai lầm?

Hiện tại còn sớm để đánh giá sự việc này. Việc đầu tiên là quân đội Nga phải rút ra khỏi đất nước chúng tôi, sau đó sẽ xem xét các vấn đề khác. Điều chắc chắn là sẽ lập một ủy ban đặc biêt để xem xét những gì đã xẩy ra và ai là người chịu trách nhiệm.

Gruzia đã thua trong cuộc chiến tranh này. Liệu nó có ảnh hưởng đến tương lai chính trị của Saakaszwili?

Chắc chắn là Saakaszwili đã phạm sai lầm nào đó. Không ai có thể không bao giờ phạm sai  lầm. Không phải tất cả công dân Gruzia đều ủng hộ Saakaszwili, nhiều người đã phê phán  và phe đối lập đã hình thành lớn mạnh. Nhưng tôi nhắc lại: bây giờ chưa phải lúc để xem xét việc này. Tôi cho rằng,việc Moskva đưa ra đòi hỏi Saakaszwili phải từ chức, họ đã phạm sai lầm nghiêm trọng.

Tại sao?

Thứ nhất, họ đã vi phạm luật pháp quốc tế, xâm phạm vào công việc nội bộ của Gruzia, thứ hai làm như vậy chỉ làm tăng cường uy tín và sự ủng hộ của xã hội Gruzia đối với Saakaszwili.

Khi quân đội Nga tiến vào lãnh thổ Gruzia, quân đội của các ông chỉ rút lui. Quân Nga  không tốn một viên đạn đã chiếm Poti, Zugdidi, Gori... Tại sao quân đội Gruzia không chiến đấu bảo vệ các thành phố kể trên?

Đáng ra tình hình phải khác đi. Gruzia là một dân tộc của các chiến sỹ trận mạc. Trong lịch sử của dân tộc đã có những chiến thắng vẻ vang cũng như những thất bại. Trong chiến tranh có thể thắng hoăc thua, nhưng không  phải số lượng quân lính quyết đinh tất cả. Gori là một trong những thành phố lớn của Gruzia, những người dân của thành phố luôn sẵn sàng bảo vệ nó. Tôi không hiểu tại sao những người chỉ huy lại quyết định rút lui. Tôi không phải là người để đánh giá họ, nhưng theo tôi cần thiết chiến đấu để bảo vệ Gori.

Ông là người hiểu biết sâu sắc về người Nga và nước Nga. Vây ông hãy giải thích tại sao Nga lại đem quân vào lãnh thổ Gruzia? Đâu là nguyên nhân sâu xa của sự kiện này?

Tôi cũng không tìm được câu trả lời cho câu hỏi này. Gruzia đã từng là thuộc địa của Nga trong 200 năm. Nhưng sau đó đã là một quốc gia độc lập, tự do. Thế giới không thể cho phép Nga một lần nữa lại chiếm đóng nó. Moskva quyết định xâm lươc, đây là một hành động tự mình cô lập mình với thế giới.

Nhưng có thể cô lập Nga? Ông nghĩ rằng phương Tây mua dầu hỏa, khí đốt của Nga, họ có thể mạo hiểm cô lập Nga để bảo vệ Gruzia?

Nhưng như chúng ta đã thấy, Mỹ và hầu hết các quốc gia thuộc châu Âu trong giờ phút khó khăn này đã đứng về phía chúng tôi, bảo vệ nền độc lập của Gruzia. Đó là biểu hiện Nga bi cô lập với thế giới.

Như vậy Nga đã không lường trước được tình sẽ diễn biến như vậy?

Tôi thấy rõ ràng rằng , khi các nhà lãnh đạo Nga quyết định đưa quân vào Gruzia, họ đã phạm sai lầm nghiêm trọng. Moskva nghĩ rằng, tình hình sẽ lặp lại như tại hội nghị thượng  đỉnh của NATO ở Bucharest trước đây, khi mà một số các nước thành viên thuộc châu Âu của NATO đã chống lại việc tiếp nhận Gruzia làm thành viên của NATO. Hiện nay các quốc gia này đã đứng về phía chúng tôi, bảo vệ chúng tôi. Khi mà cả châu Âu và Mỹ ủng hộ Gruzia, tình thế đã thay đổi có lợi cho chúng tôi.

Ông là một nhà chính trị có nhiều kinh nghiệm. Ông có muốn nói gì với Dimitri Miedviediev và Putin? Ông có lời khuyên nào với họ?

Trước đây tôi có mối quan hệ rất tốt với Putin, thật sự chúng tôi đã là những người bạn thân thiết. Tôi còn nhớ với tư cách là tổng thống, Putin đã mời tôi cùng đên nghỉ hè tại Soczi. Putin đã yêu cầu tôi để Nga hoàn tất đường xe lửa tại Abkhazia và tôi đã đồng ý. Tôi cũng yêu cầu Putin giúp đỡ để những người tỵ nạn Gruzia có thể trở về quê hương của họ tại Abkhazia. Đầu tiên tôi đề nghị xem xét hồi hương 80 nghìn người tại vùng Gali. Putin đã không lưỡng lự, nhấc  điện thoại gọi ngay cho viên tướng chỉ huy trưởng vùng Abkhazia. Trước sự có mặt của tôi, đã nói với viên tướng: „Anh có 3 ngày để đưa những người tị nạn trở về nhà của họ tại vùng Gali và anh phải lấy cái đầu ra đảm bảo thực hiện lệnh này”. Trong thực tế 60-65 nghìn người tỵ nạn đã đươc hồi hương. Sau sự việc này tôi thường nhắc mọi người là Putin là con người có thể tin cậy được, con người tôn trọng lời hứa . Nhưng lúc đó Putin đứng ở vị trí khác, nhưng trước hết không phải là người đi xâm lược như bây giờ.

 
 Quân đội Nga trong lãnh thổ Gruzia - Nguồn BBC


Vậy ông muốn nói điều gì với Putin xâm lược?

Điều trước tiên tôi phản đối hành động của Nga. Họ không có bất cứ một lý do nào, không có một trường hợp nào để biện hộ cho việc đưa quân đôi của họ vào lãnh thổ của Gruzia .Đó là một sai lầm nghiêm trọng của họ.

Ông có cho rằng một nước Nga mạnh có thể là một nước Nga với một  xã hội dân sự, trong đó mọi mối quan hệ đều có thể giải quyết bằng thương lượng chứ không phải bằng vũ lực?

Nước Nga không cần phải là môt kẻ xâm lược. Thế giới đều biết rằng Nga là một quốc gia mạnh, họ sợ rằng sau Gruzia sẽ đến lượt các quốc gia khác. Vì vậy phương tây, trong đó có Đức đã thống  nhất đứng về phía bảo vệ Gruzia.
 
Tôi phải thú nhận rằng, cho đến trước thời điểm quân Nga tấn công Gruzia, tôi vẫn nghĩ rằng nước Nga là một đất nước bình thường, Dimitri Medvedev và Vladimir Putin là những con người bình thường . Nhưng từ khi quân đội Nga tràn vào lãnh thổ của chúng tôi, hành động của họ thật khó có thể gọi là hành động của những con người trong xã hội dân sự văn minh. Đó là hành đông xâm lược. Tôi nghĩ rằng, sớm hay muộn những công dân Nga sẽ phán xét họ.

Có thể những công dân Nga thực chất  không có một ảnh  hưởng nào đối với những người lãnh đạo của họ? Cũng có thể họ còn mơ ước để nước Nga một lần nữa trở thành đế quốc?

Sẽ không có khả năng  để Nga trở thành đế quốc một lần nữa .Đó là điều không thể xẩy ra. Tôi nghĩ rằng bản thân người Nga cùng không muốn quay lại thời kỳ Liên BangXô Viết trước đây. 

Tương lai cùa Abkhazia và Osetia sẽ ra sao?

Sớm hay muộn thì  Gruzia sẽ lấy lại được lãnh thổ của hai nước cộng hòa tự trị này. Tất nhiên là những sự kiện vừa xẩy ra sẽ làm cho quá trình này kéo dài lâu hơn. Tôi không thể nói được cụ thể là bao lâu, có thể là 5-10 năm. Tôi luôn ủng hộ giải pháp để giải quyết các cuộc xung đột bằng thương lượng hòa bình. Rất nhiều người dân Abkhazia và Osetia cũng tin tưởng như vậy. Nhưng thật không may tình hình bây giờ trở nên vô cùng phức tạp.

Bộ trưởng bộ ngoại giao Nga đã tuyên bố, rằng Gruzia hãy quên đi điều mong muốn Abkhazja và Ostia sẽ trở về với Gruzia. Ông nhận xét gì về tuyên bố này?

Các ông đã biết, trong một nhà nước, hôm nay ông này là bộ trưởng, ngày mai có thể là người khác. Mọi quyết định chính trị không phải do bộ trưởng ngoại giao mà do tổng thống quyết định.

Lech Kaczynski (tổng thống Ba Lan-ND) đã đến Gruzia để ủng hộ tổng thống Sakasvili trong giờ phút khó khăn. Ông có ý kiến gì về sáng kiến này?

Tôi chỉ có thể biểu thị lòng biết ơn ông Lech Kaczynski. Ông đã trân thành giúp đỡ Gruzia trong giờ phút khăn của chúng tôi. Ông đã ủng không chỉ Saakaszwili mà toàn thể dân tộc Gruzia và nhà nước chúng tôi. Tôi  luôn tin tưởng rằng, tổng thống Ba Lan xứng đáng đươc kính trọng.

Warszawa 25/08/2008
Đinh Minh Đạo (dịch)

© www.danchimviet.com