Ca dao tục ngữ không biết xuất hiện tự bao giờ song đã làm say mê bao thế hệ người đọc từ đời này sang đời khác. Hàng nghìn câu ca dao in đi in lại ở hàng chục, hàng trăm đầu sách qua bao nhiêu tay bạn đọc, từ đối tượng học sinh, sinh viên, người làm công tác văn hoá, phê bình, nghiên cứu mà vẫn như còn mới và luôn luôn thiếu thốn trong sự khao khát của người đời. Là người Việt Nam, từ lúc lẫm chẫm biết đi, đến khi gần đất xa trời, dù được theo đuổi học hành hay không, ai cũng phải thuộc dăm bảy câu tục ngữ trong vốn liếng ông bà để lại. Nội dung mà thể loại này đề cập đến thật vô cùng phong phú, tinh tế, không những diễn tả sâu sắc, trào lộng các cung bậc tình cảm của thế giới tâm hồn con người từ yêu thương căm ghét hờn giận mà còn khắc hoạ rõ nét bản sắc văn hoá riêng của người Việt Nam, một dân tộc 4000 năm văn hiến, 4000 năm bất tử trường tồn.

Trong khi đạo khổng quy định nam nữ hữu biệt, nam nữ thụ thụ bất thân, thì ca dao - vốn là tiếng nói bình dân của mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội, lên tiếng bằng cách đúc kết, phác hoạ chân dung con người qua những suy luận, hiểu biết, kinh nghiệm đời thường thật sinh động, giàu biểu cảm:

Người thanh tiếng nói cũng thanh,
Người tình đến bạc đầu xanh cũng tình

Hay

Người xinh cái bóng cũng xinh
Người ròn cái tỉnh tình tinh cũng ròn

Nghĩa là cha mẹ sinh con trời sinh tính, đánh chết cái nết cũng chẳng chừa, dù ở độ tuổi đầu xanh tuổi trẻ hay đầu bạc răng long đi chăng nữa thì thói đong đưa đa tình ấy vẫn không thể hết được, chỉ khi  nào lòng đất mở ra thì tính nết mới chịu  bay theo mà thôi.

Nhận xét về tính tình vóc dáng con người qua thanh, sắc chưa đủ, ca dao còn khắc hoạ rõ nét hơn cả những vùng mà đạo khổng thường xuyên cấm kỵ :

Lưng  chữ cụ, vú chữ tâm*

Và:

Những người thắt đáy lưng  ong
Vừa khéo chiều chồng lại khéo nuôi con

Rồi

Những  người cả vú to hông
Mắt liên mày láo cho không chẳng màng

Cùng là con mắt, là cửa sổ tâm hồn nhưng hình dạng khác nhau thì bản chất đặc điểm tính tình cũng khác nhau. Ngoài vẻ đẹp hiền hậu, nhẹ nhàng như kiểu mắt phật, hay mắt dài, lông mày bóng mang dáng nét con ngài mà dân gian thường gọi là mắt phượng mày ngài, còn những kiểu mắt độc đáo khác :

Những  người con mắt lá răm
Lông mày lá liễu đáng trăm quan tiền

Ngược lại:

Chém cha con mắt  lá khoai
Liếc chồng chồng chết, liếc trai trai mù

Chưa đủ, phong dao hoa tình còn đi sâu vào miêu tả tỉ mỉ, chi tiết mang tính kinh điển mà không dòng văn học nào dám đề cập đến :

Hồng diện đa dâm thuỷ
Trường  mi hậu tố mao
Tế yêu đa cự huyệt
Trường túc bất chi lao

Nói bằng thuật ngữ khoa học, các chi tiết bộ phận trong cơ thể con người luôn có sự phát triển tương xứng với nhau. Người có khí huyết, nước da hồng hào,  chứng tỏ là người khoẻ mạnh, tính hăng lớn,  thể hiện rõ nét ra bên ngoài thông qua hành động cụ thể,  khi xum họp gặp gỡ với chồng hoặc bạn tình,  nội tiết tố kích thích mạnh, chất bôi trơn tiết ra nhiều...

Nếu lông mày dài rõ nét thì có hệ thống lông, tóc phồn thịnh, chẳng những trên khuôn mặt, chỗ lộ liễu, dễ nhìn mà ở mọi nơi trên cơ thể- đặc biệt là nơi kín đáo cũng có thể "nhìn" hoặc từ đôi mày dài rậm rịt mà tự suy luận ra.

Người  thắt đáy lưng ong, không những khéo chiều chồng, khéo nuôi con, còn khoẻ mạnh, mắn đẻ, ngược hẳn những cô gái trẻ, mập mạp hồng hào "thuôn thuôn hình vại, thoai thoải hình chum, khum khum hình nón" luôn  bị chê là gà mái đoảng.

Người có đôi chân dài, ngoài đời thì nhanh nhẹn, xốc vác, dáng dấp thanh thoát, cao dong dỏng, còn trong tình yêu lại dữ dội rực lửa, bền bỉ, ngược hẳn với các kiểu chân thấp, ngắn hay chữ bát, vòng kiềng vốn bị coi là vô duyên cả về hình thể cũng như tính nết, dục tình.

Đời sau chuyển ngữ từ Nôm sang quốc ngữ (qua con mắt dân gian)  cho dễ hình dung như sau :

Những  cô má đỏ hồng hồng
Nước  kia tát mấy gàu sòng cho vơi
Những cô mi rậm mày dài
Lông kia cũng đốt một vài gánh tro
Những  cô thắt đáy tò vò
Lỗ kia cũng  được  con đò sang ngang
Những cô chân cẳng cò giang
Ưỡn mình muốn... ấy, cả làng chịu  thua

Quả là không còn gì để luận bàn nữa, bậc hậu sinh này  chỉ còn biết cúi đầu, bái phục tiên tổ mà thôi. Đúng là một pho kinh điển, một biển tri thức, ai bơi qua cũng có thể bị nhấn chìm.

* Ý nói: Người không thẳng đuỗn ngực cao và nhọn.
** Dị bản:
 Những  cô dong dỏng ống giang
 Một đêm giết sạch cả làng trai tơ

© 2008 www.danchimviet.com