Ngày 21 tháng 12, 2007 Ba Lan cùng tám nước thành viên mới của Liên minh Âu châu chính thức gia nhập khối Schengen, khối các nước cùng thỏa thuận bỏ kiểm tra biên giới.

Nói một cách đơn giản, các công dân của các nước trong khối không còn phải dừng lại để kiểm tra hộ chiếu hay giấy tờ tùy thân khi vượt qua biên giới. Họ có thể đi du lịch từ thủ đô Tallin của Estonia đến tận Lizbon mà không cần mang hộ chiếu. Không còn các cửa khẩu, không còn hàng rào thép gai ngăn biên giới. Bất kỳ nơi đâu bất kì khi nào tất cả các công dân trong khối đều có thể vượt biên giới hành chính của các nước để sang nước thứ hai. Các công viên quốc gia, các khu đặc biệt bảo vệ thiên nhiên là trường hợp ngoại lệ.

Giao thông đường bộ và đường biển đã được thông thương, mở rộng, không hề có một cản trở, một chạm dừng nào khi vượt qua biên giới.

Giao thông hàng không nội bộ trong khối cũng được mở rộng sau ngày 31 tháng ba năm tới, khi có lịch trình bay mùa hè. Trong thời gian tới đó các cảng hàng không của các nước mới gia nhập sẽ có khu vực dành riêng cho du khách nội khối không cần qua khâu kiểm tra hộ chiếu.

Các nước mới gia nhập vào 0 giờ ngày hôm nay là Ba Lan, Czech, Slovakia, Litva, Estonia, Slovenia, Latvia, Malta, Hungari.


Các quốc gia trước đây thuộc khối là Bỉ, Pháp, Hà Lan, Đức, Luxembourg, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý, Áo, Hy Lạp, Đan Mạch, Phần Lan, Thụy Điển, Na Uy và Iceland. Như vậy kể từ ngày hôm nay khối Schengen bao gồm 24 quốc gia.

Các nước Rumani, Bulgari, Cyprus, Thụy Sỹ đang chuẩn bị hệ thống pháp luật và cơ sở hạ tầng để gia nhập khối. Cũng cần nhấn mạnh rằng các nước trong khối Schengen không trùng lặp với các nước thuộc Liên minh Âu châu.

Sáng nay, thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, thủ tướng Czech Mirek Topolanek, thủ tướng Đức Angela Merkel cùng thủ tướng Bồ Đào Nha hiện là chủ tịch luân phiên của Liên minh Âu châu và chủ tịch Ủy hội Âu châu Jose Manuel Barroso đã cùng mở cửa biên giới tượng trưng tại cửa khẩu biên giới Poraj, điểm gần biên giới của ba quốc gia Đức, Czech và Ba Lan.

Phát biểu mở màn thủ tướng Đức nhấn mạnh đó là khoảng khắc lịch sử dành cho các công dân Đức, Ba Lan, Czech và các nước trong khối, tự do đi lại, tự do gặp gỡ và trao đổi quan điểm. Thủ tướng Ba Lan cho việc mở cửa biên giới là chiến thắng của tự do và tự do chính là giá trị nền tảng của Âu châu.

Chủ tịch Ủy hội Âu châu nhấn mạnh đến khía cạnh Liên minh Âu châu không chỉ là một cơ cấu chính trị, ngoại giao mà còn là một cơ cấu thiết thực cho các công dân, quan tâm đến lợi ích của họ.

Schengen là một thành phố của Luxembourg, nơi mà đại biểu của các nước Bỉ, Pháp, Hà Lan, Tây Đức, Luxembourg gặp gỡ vào năm 1985 và đưa ra quyết định dần bỏ kiểm tra biên giới đường bộ giữa các nước này. Các hiệp ước mở rộng được kí kết năm năm sau đó (1990) và có hiệu lực từ năm 1995. Các nước như Ý (1990), Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha (1991)… lần lượt gia nhập và khối Schengen đã được hình thành.

Nếu sự kiểm tra tại biên giới nội khối được hủy bỏ thì kiểm tra biên giới với các nước không thuộc khối được tăng cường. Phía đông Ba Lan, kiểm soát biên giới trở lên nghiêm ngặt hơn, công dân các nước Nga, Bielarus, Ukraina khó xin được visa vào Ba Lan và phải trả giá đắt hơn so với thu nhập của họ.

Các thủ tục cấp thị thức nhập cảnh được thống nhất cho tất cả các nước trong khối. Các nước trong khối công nhận các loại giấy tờ cư trú và visa của các nước thành viên cấp cho người nước ngoài không thuộc khối.

Giao thông người và hàng hóa được thông thương không hạn chế là một động lực phát triển kinh tế. Việc không phải xếp hàng nhiều giờ khi qua biên giới là lợi ích thiết thực nhất mà tất cả mọi người đều nhận thấy.

Thành phố Cieszyn cách đây 87 năm được chia đôi, một phần thuộc Ba Lan một phần thuộc Tiệp Khắc, thì nay lại được thống nhất. Xe điện sẽ chạy khắp và xuyên thành phố không phụ thuộc phần nào thuộc Ba Lan, phần nào thuộc Czech. Và hôm nay đại diện chính quyền của hai thành phố, mà đúng hơn hai phần của một thành phố, đã cùng kí thỏa thuận cùng hợp tác và quản lý thành phố trên chiếc xe điện xuyên quốc gia.

Người dân Ba Lan, Slovakia, Czech thì đồng thanh cho rằng đây là biểu tượng cuối cùng của việc gia nhập Liên minh Âu châu, của hội nhập và chấm dứt ranh giới Âu châu cũ và mới.

Và việc một loạt các nước Đông Âu gia nhập khối Schengen cũng là một niềm vui và mong đợi từ lâu của hàng chục nghìn người Việt đang sinh sống tại đây. Du lịch tự do, thăm viếng người thân bạn bè và cơ hội kinh doanh đã được mở rộng cho họ. Dấu ấn công dân của các nước cựu XHCN sẽ không còn và chắc chắn đang mờ nhạt dần đi.


Warszawa, 21/12/2007