Jean-Paul Sartre với CHIẾN TRANH Việt Nam, GIẢI NOBEL và thuyền nhân ....

Tiễn Đưa Con Người Thế Kỷ

---

Tiễn đưa Con Người Thế kỷ

về miền miên viễn hôm nay

Tháng Tư ánh sáng còn chớm lạnh đầu xuân


Montparnasse phố buồn vô ngần

Paris buồn nuối tiếc

Những khuôn mặt thập phương tứ xứ

Mang dấu ấn xúc động

chuyến vĩnh viễn ra đi

Trên đại lộ Raspail

dường như mất tuổi xuân thì

Sartre đã đến với Thế kỷ này

rồi lại quay ra đi

Những khuôn mặt giang hồ lãng tử

Bước đi bước lại trầm tư suy tư

Cô đơn chầm chậm đi

như muốn níu kéo thời gian ly biệt tạ từ

*

Tôi tên tỵ nạn vừa thoát chết

sau chuyến hải trình vượt biển

*

Chân ướt chân ráo đến Paris Tự do

Không đồng xu dính túi

Ðang chờ lãnh truy bù trợ cấp đầu tay

Tôi giờ đây nơi này

đại lộ Edgar Quinet

Tiễn đưa Con Người Thế kỷ

về cõi Thiên đường

bác ái vô thường

Căn phố nhỏ buồn cúi đầu

buồn chào vĩnh biệt Con Người Thế kỷ

Những cô nữ sinh viên

tóc vàng mắt xanh lệ đỏ

Những ông già hoạt động nghiệp đoàn

thì thầm to nhỏ

Khuôn mặt vài nhà phản kháng

Ba lan Liên xô

Thiên đường chủ nghĩa xã hội

băng lạnh như nấm mộ nhà mồ

Những tay săn phim săn ảnh

chờ chực như mèo săn chuột

Như tay mafia xã hội đen già vờn gái mơ

Những người Do thái, Palestine, Ả rập

Những người Phi châu

vai u thịt bắp như tượng đồng đen


Tôi chợt giật mình

có cả cộng đồng Việt Nam

Không phất cờ biểu ngữ thói quen

Hoan hô đả đảo

Nồi da xáo thịt huynh đệ tương tàn

Ðâm chém bắn giết nhau

vì nhân danh chủ nghĩa

Phía bên này tỵ nạn chính trị thuyền nhân

Phía bên kia Việt kiều yêu nước với yêu non

đến Tự do chẳng còn ...

Những khuôn mặt nổi tiếng lừng danh

Những khuôn mặt vô danh không quảng cáo

Những nhà phê bình những nhà báo

Trận bút chiến không thương tiếc bạo tàn

Hôm qua nọc độc chua cay

vẫn còn lảng vảng đây đó đâu đây

*

Những khuôn mặt đàn bà khả ái

Biết đâu nhân tình nhân ngãi

trở lại ngậm ngãi tìm trầm

Buồn ôi dáng buồn khuất mất

trong Paris ánh nắng đeo tang

Hàng cây thẳng tắp

vỡ lệ đứng xếp hai hàng

Nỗi buồn như chút nắng heo may

trong biển lạnh

*

Nỗi buồn siêu hình

giọng ca liêu trai huyền thoại Juliette Gréco

Chiều nay tiếng hát

thành giải khăn sô

Cho nhà-văn-nhà-thơ-nhà-viết-kịch-nhà-hiền-triết

Từng làm la bàn dắt dìu bao thế hệ

Chiều nay xin vĩnh biệt Thế kỷ

xin chia tay tạ từ Niên kỷ

*
Tôi tay tỵ nạn chưa tròn 28 mùa Hạ

vừa đặt chân nước Pháp

Vùng đất đón nhận trú ẩn

của những kẻ lưu vong

lưu đày bướng bỉnh ngang tàng

Như vừa bước từ nôi ra

tập tễnh bước đi làm lại cuộc đời

ở tuổi chưa tròn 28

Tự do như ánh sáng

tràn đầy như tiếng chim vườn xưa

tung tăng bay nhảy

*

Nhưng ngày mai cuộc đời

tràn đầy bất định

Lẫn đầy đầy nhiệt tình

ảo vọng ảo ảnh

bánh vẽ phỉnh lừa

Ðâu còn thời mơ mộng

thuở trường xưa

Ươc vọng chiều nay sẽ có một ngày

Ðọc nguyên tác nguyên văn

toàn tác phẩm Con Người Thế kỷ

Viết đầy những ẩn dụ ẩn ngữ

thao thức trăn trở một thời

Một thời để đam mê cháy bỏng

Một thời để khát vọng

yêu thương bỏng họng

Những tác phẩm đầy những định đề

ngụ ý khó giải một thời

*

Một thời để dấn thân

chép Sử Tương lai

Một thời để sống hiện sinh

thở ngắn than dài

Và cuối cùng một thời để chết

lặng rơi rào rào như lá me

Chiều nay trải nỗi lòng

trong tiếng Mẹ

Biết nghĩ gì đây ?

biết viết gì đây ?


Những bóng chữ Việt Nam

còn im lặng như những nấm mồ

Trước tư tưởng cách mạng Sartre

thu cuốn bao mảnh đời thiết tha

Những ảo ảnh chữ nghĩa

lướt nhẹ trong hư vô

Trước những Con đường Tự do

không hội tụ phân kỳ

Paris, Luân Ðôn, Mạc tư Khoa,

Bắc Kinh, Hoa thịnh Ðốn, La Havana Hà Nội ...

Tháng trước tôi đang nôn mửa

trên sóng biển nổi trôi

Chợt nhớ Sartre từng xét xử

guồng máy chiến tranh Hoa kỳ


*

Chợt quên Sartre vừa lên tiếng

bênh vực thuyền nhân

Dấu ấn Con tầu Ánh Sáng

cứu vớt những mảnh hồn

Khát khao tình Tự do

lênh đênh biển cả

Dáng đứng Sartre

biểu tượng trí thức dấn thân

bảo vệ Nhân Quyền

Nét cúi đầu trầm tư Sartre

với bao viễn kiến tầm kích toàn cầu

về nhân sinh

nếp suy nghĩ mới

*

Chiếc quan tài vừa hạ huyệt ...

Trong niềm kính trọng

thầm kín bao la

Chỉ còn yên lặng vĩnh cửu vô biên

Giọt nước mắt người tỵ nạn lưu vong

lặng miền vỡ đôi

Quê Hương - Lưu đày hai mảnh vỡ

Xé nát vùi

cả chân trời viễn mộng nên thơ

Những tình cảm chập chờn bấp bênh

Tình thương đầy bao dung vu vơ

Hận thù ngập phi lý trơ trơ

Lòng son sắt trung kiên

với tính chung thực trí thức

Con Người Thế kỷ

vẫn còn với trần gian điên dại này

mãi mãi

*

Chiều nay tại nghĩa trang này

Ðám tang Con Người Thế kỷ

nơi hẹn hò Niên kỷ

Cũng lắm diệu kỳ

Không thiếu điêu linh

Sartre đã đi xuyên qua Thời đại mình

*

Bằng tình yêu loài người

Bằng mỗi lượng tử thời gian

hiện sinh tha thiết nhất

Chiều nay tháng Tư buồn

tháng Tư tang thương

Mùa Xuân xanh chợt chớm đêm trường

Sartre đã đi rồi

thảm đỏ không màng bước lên

Sartre bóng ngả mình nghiêng

*

trên trong cuộc lữ cô đơn

Giải Nobel Văn chương từ chối

Căn gác hộ khiêm tốn

Sartre đã đi rồi

Thế Kỷ dấn thân

dường như từ từ khép lại

Khi chiều nay hạ huyệt... dáng đứng dấn thân ..

Vào mọi quốc gia

Vào mọi ngõ ngách cuộc đời hẻm tối.





Paris Avril 1980 ..

Nguyễn Hữu Viện