Nhà cầm quyền mưu toan khống chế tang lễ của Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang, sẽ Gây Xung Đột.

(New York, 9 tháng 7, 2008). Hôm nay Tổ chức Quan Sát Nhân Quyền/Human Rights Watch tuyên bố: Nên cho phép tín đồ của tổ chức bị cấm, Giáo Hội Việt Nam Thống Nhất (UBCV/United Buddhist Church of Vietnam), hành lễ và tham dự đám tang của giáo trưởng của họ không có sự can thiệp của nhà chức trách. Nhà cầm quyền Việt Nam đã tuyên bố rằng Giáo hội Phật giáo Việt Nam quốc doanh (HPGVN) sẽ tổ chức tang lễ cho Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang thuộc GHPGVNTN/UBCV.


Một nhà đối kháng chống lại sự cai trị của chế độ thực dân Pháp và sự tham chiến của Hoa Kỳ ở Việt Nam, đại lão hòa thượng Thích Huyền Quang là một chiến sĩ lâu đời, tranh đấu cho tự do tôn giáo và nhân quyền ở Việt Nam. Ông tạ thế tại một ngôi chùa thuộc tỉnh Bình Định, trung phần Việt Nam ngày 5 tháng 7, 2008, hưởng thọ 88 tuổi. Là hội viên của GHVNTN từ thập niên 60, giáo hội của ông bị nhà nước cấm vì họ từ chối không gia nhập Giáo hội Việt Nam (quốc doanh) do nhà nước quản lý, cuộc đời ông đã trải qua nhiều vụ đầy ải, cầm tù và quản chế tại gia do án lệnh của chính quyền.

Ông Brad Adams, giám đốc tổ chức Quan Sát Nhân Quyền "thuộc phân khu Á châu nói: " Thích Huyền Quang đã hy sinh cuộc sống tự do của mình trong 30 năm để tranh đấu cho tự do tôn giáo và nhân quyền rộng lớn hơn ở Việt Nam. Tín đồ của ông cần được quyền bày tỏ sự kính mến cuối cùng của họ theo một nghi lễ như ý họ mà không có sự can thiệp của nhà nước."

Tổ chức GHPGVNTN dự tính sẽ cử hành tang lễ cho Đại Lão Hòa Thích Huyền Quang vào ngày 11 tháng 7 tại tịnh xá Nguyên Thiều ở Bình Định. Đại Lão Hòa Thượng Thích Quảng Độ - phụ tá thân cận của ngài Giáo trưởng, một người thừa kế hợp lý - sẽ chủ trì buổi lễ. Tuy nhiên nhà nước Việt Nam đã sắp xếp kế hoạch để giành quyền chủ động chủ tọa buổi lễ cũng như loan báo rằng nghi lễ sẽ được Giáo hội Phật giáo Việt Nam quốc doanh đảm trách. Nhiều thông tin do nhà nước Việt Nam quản lý đã tung ra hàng loạt những kết án cực kỳ ác ý đối với thượng tọa Thích Quảng Độ, buộc tội ông và "những phần tử quá khích đội lốt nhà sư "âm mưu "những phương kế quỷ quyệt, lợi dụng cái chết của giáo trưởng Huyền Quang nhằm mưu toan chính trị.

Vào ngày 6 tháng 7, truyền hình nhà nước, đài VTV1, loan báo: "Nhằm đương đầu với những hành vi bất lương của bọn Thích Quảng Độ, đệ tử và tín đồ của Thích Huyền Quang, cũng như những nhà sư chân chính của Tịnh Xá Nguyên Thiều, đã phản đối mạnh mẽ và họ nhất quyết không để bọn Quảng Độ tổ chức tang lễ."

Ông Adams phát biểu: "Nhà cầm quyền Việt Nam cũng cố tình tạo những rủi ro đụng độ không cần thiết với tín đồ của giáo trưởng bằng cách kềm chế ông trong khi sống cũng như khi ông chết."

Thích Huyền Quang --người được hai quán quân Nobel trước đó đề cử cho ông giải Nobel Hòa Bình -- đã trở nên giáo trưởng tối cao của GHVNTN. Năm 12 tuổi ông đã quy y và trở nên một nhà sư với một quá trình tranh đấu lâu dài của một phật tử thiện chí. Trong thập niên 60, ông là một phật tử nổi tiếng chủ trương phong trào hòa bình, chống chiến tranh Việt Nam, và là một người đối kháng, chống chính sách đàn áp Phật giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam.

Sau ngày Việt Nam thống nhất năm 1975, hòa thượng Thích Huyền Quang trở nên một người chính thức kêu gọi dân chủ và nhân nguyền cho Việt Nam. Mặc dầu GHPGVNTN đã có chủ trương chống chiến tranh (Mỹ), nhà cầm quyền Hà Nội tịch thu đất đai và tài sản của họ, bỏ tù nhiều vị lãnh đaọ của họ, và cố cưỡng ép họ nhập chung vào với Phật giáo quốc doanh mà nhà nước lập ra. Năm 1977, ông bị bắt và năm 1982, một lần nữa ông bị giam vì đã công khai kêu gọi nhà nước công nhận GHPGVNTN và vì tội biểu tình chống lại sự vi phạm tự do tín ngưỡng và nhân quyền của nhà nước. Năm 1982, ông bị ép phải rời ngôi chùa nơi ông chủ trì ở thành phố Hồ Chí Minh và bị lưu đày ở một ngôi chùa hẻo lánh ở Quảng Ngãi.

Tổ chức Quan Sát Nhân Quyền bày tỏ quan ngại về những báo cáo của các nguồn tin Phật giáo cho biết công an hiện đang đến thăm viếng nhiều ngôi chùa chiền, kể cả hai tỉnh Vũng Tàu-Bà Rịa và Bình Định, ra lệnh cho phật tử không được làm tang lễ cho hòa thượng Thích Huyền Quang.

Sự can thiệp của nhà cầm quyền Việt Nam vào nội bộ của GHPGVNTN sau cái chết của giáo trưởng Thích Đôn Hậu ngày 3 tháng 5, 1992, vào thời kỳ chuyển tiếp lãnh đạo đã gây ra nhiều cuộc xuống đường của nhiều phật tử. Thích Đôn Hậu, Tổ sư cao cấp nhất của GHPGVNTN còn được tự do lúc ông tạ thế, đã căn dặn rõ ràng là đám tang của ông phải theo nghi lễ và phong tục Phật giáo, không được sự chỉnh lý của nhà nước.

Tuy nhiên sau khi ông từ trần, nhà nước Việt Nam đã nhặm lẹ trao tặng huân chương Hồ Chí Minh cho ông và sắp đặt các nghi lễ, bất chấp các vụ tuyệt thực và vụ đòi tự thiêu của nhiều nhà tu. Lúc đó, hòa thượng Thích Huyền Quang đang bị quản thúc, chỉ được phép đi dự tang lễ sau khi ông đã tuyệt thực cả một ngày để phản đối. Ông đã đọc diễn văn lên án mưu toan giải tán GHPGVNTN để thay bằng Giáo hội Việt Nam.

"Lẽ ra chính quyền nên để cho bất cứ ai muốn đến dự nghi lễ đám tang của hòa thượng Thích Huyền Quang được đi lại tự do," ông Adam nói. "Trong khi đó nhà nước lại cố tình ngăn chặn người Việt, không cho họ tôn vinh cuộc đời của ngài trong những buổi tang lễ."

Muốn đọc thêm những bản tin về Việt Nam của Tổ chức Quan Sát Nhân Quyền, xin cập nhật:
http://www.hrw. org/doc?t= asia&c=vietna

Muốn có thêm tin tức, xin liên lạc:
Ở Luân Đôn, Brad dams (Anh ngữ): +44-20-2767; +44-79₫0982-8333 (di động)
Ở Hồng Kông, Sophie Richardson (Anh ngữ, Quan Thoại): +;1-917-721-7473 (di động); hay richars@hrw.org
Ở Bỉ, Reed Brody (Anh ngữ, Pháp, Tây ban Nha, Bồ Đào Nha): +32-498-625786 (di động)