Mùa hè năm 1950, vào lúc chiến tranh ở Triều Tiên bắt đầu, chính quyền Lý Thừa Vãng (Syngman Rhee) ở miền Nam đã ra lệnh tàn sát tập thể hơn một trăm ngàn (hay hai trăm ngàn) thường dân bị tình nghi là có cảm tình với cộng sản. Đây là một tộc ác chiến tranh, đo bằng bất cứ tiêu chuẩn nào, văn minh hay không văn minh, và chỉ mới được vén lộ ra chính thức và gần đây bởi Ủy ban Sự thật và Hòa giải (TRC, Truth and Reconciliation Commission).

 Ủy ban TRC được thành lập bởi chính phủ Nam Hàn vào năm 2005 và sẽ công bố bản tường trình kết thúc vào năm 2010. Ủy ban đã nhận được 10.907 bản kiến nghị từ nhiều cá nhân và hội đoàn yêu cầu điều tra phong trào chống-Nhật thời thuộc địa và lịch sử của di dân Hàn quốc; cuộc thảm sát dân lành sau năm 1945; nhà nước vi phạm nhân quyền;  những kết tội và sát nhân không minh bạch, trong đó có 1.200 vụ thảm sát thường dân bởi quân lực Nam Hàn và 215 vụ bởi quân lực Hoa Kỳ. Năm 2007, Ủy ban TRC đã quật 4 trong số 160 nơi được nghi ngờ là mồ chôn tập thể. Lúc đó, Tổng thống Lô Vũ Hiển (Roo Moo-hyun) đã xin lỗi quốc dân về 870 nạn nhân đã được chứng nhận tại Uý Sơn (Ulsan). Hiện nay, để tiếp tục hoàn tất công việc đau buồn này, Ủy ban TRC phải tranh đấu việc bị cắt giảm ngân sách và giới hạn với chính phủ Nam Hàn mới.

TS Kim Thạnh Tú (Kim Sung-soo) là người đứng đầu  nhóm Hợp tác Quốc tế của Ủy ban TRC. Ông là sử gia, tốt nghiệp cử nhân và cao học tại University of Essex, tiến sĩ tạI Đại học Sheffield (Anh quốc). Trong bài phỏng vấn này dành cho chúng ta, TS Kim sẽ không phát biểu nhân danh Ủy ban TRC mà bày tỏ niềm tin và trao đổi quan điểm của ông dưới tư cách là một công dân của Đại Hàn và là một công dân của thế giới.

TS Kim là tác giả cuốn Biography of a Korean Quaker, Ham Sok-hon (Hàm Tích Hiến)  Ngoài cuộc nói chuyện dướI đây với TS Kim Thạnh Tú và bài phát biểu của TS Kim tạI Tế Châu, bạn đọc có thể tham khảo đính kèm bằng Anh ngữ.

Kim, Dong-Choon, The Wounds of War and Separation/Dispersion and Massacre. (PDF)
Truth & Reconciliation Commision, The Just Settlement of the Past Wrongs Promises an Integrated Society and a Bright Future, 02-2008. (PDF)

Việc chuyển sang mẫu tự la tinh các tên gọi nhân vật và địa danh của Hàn quốc không được thống nhất. Thí dụ, Yi Seungman-Ri Seungman-I Sũngman đươc biết đến dưới thời chiến tranh như là Syngman Rhee, và ở Việt Nam như là Lý Thừa Vãng. Xin cám ơn Trúc-Ty đã hiệu đính các từ Hanja (Hán Hàn) sang Hán Việt  trong bài này. 

Đỗ Kh.

ĐK: Trong Bad Samaritans, Chang Ha-joon (Trương Hạ Chuẩn) có kể một giai thoạI [i]. Năm 2003, nhà kinh tế này đang có mặt ở viện Bảo Tàng Quốc Gia tại Seoul, với GS đoạt giải Nobel, Joseph Stiglitz. Ông Chang đang trầm tư trước những ảnh chụp Hán Thành (Seoul) thời ông còn bé (cuối thập niên 50, đầu thập niên 60) thì nghe một phụ nữ trẻ đứng sau lưng nói lớn "Đó không thể là Hàn quốc được! Giống y như làViệt Nam!"

 Lịch sử gần đây của Đại Hàn và của Việt Nam có rất nhiều ‘song song’ tương tự. Chúng ta có thể bắt đầu sự song song này bằng vĩ tuyến 38 và vĩ tuyến 17. Cả hai quốc gia đều trải qua tranh chấp ý thức hệ-nội chiến-chiến tranh giải phóng-chiến tranh xâm lược (dù gọi là gì, thì chiến tranh vẫn là chiến tranh và vẫn là…đẫm máu); và cả hai nuớc đều từng bị chia cắt, giờ vẫn còn là tình trạng của Bán đảo.

Ngày nay văn hóa đại chúng và phim bộ Nam Hàn tràn ngập khắp Việt Nam. Việt Nam lại là quốc gia có quan hệ tốt với Bắc Hàn trong lúc mừng đón các nhà đầu tư Nam Hàn, một trường hợp quả là hiếm có. Chúng tôi đam mê theo dõi phim bộ Hàn quốc nhưng lại không biết gì hết về chương đen tối này trong lịch sử Nam Hàn, cuộc thảm sát thường dân năm 1950. Tôi rất sốc khi mới được biết đến sự hiện hữu, tầm trọng đại và sự thực thi tỉ mỉ của cuộc tàn sát này. Con số cả trăm ngàn nạn nhân có nghĩa là có đến hang triệu người vướng vào thảm kịch này nếu chúng ta kể cả bạn bè và gia đình của họ. Và con số này cũng có nghĩa là có cả hàng ngàn người ra lệnh, hàng ngàn người sắp đặt, hàng ngàn người bóp cò súng, hàng ngàn người chứng kiến và hàng ngàn người quan sát. Người chết thì đã đành, họ đã im lặng hơn nửa thế kỷ. Báo chí cũng im lặng hơn nửa thế kỷ, và suốt năm thập niên, thế giới đã bỏ lơ không biết đến một tội ác chiến tranh kinh khủng  nhất (tuy là chúng ta chẳng có thiếu về mặt này), một tội ác đối với nhân loại.

Trước khi phục vụ trong Ủy ban TRC và không nói đến, như một người bình thường sống ở Nam Hàn, thì lúc nào ông mới biết đến những tội ác này?

KTT: Đó là năm 2001, khi tôi được xem một phim tài liệu của đài MBC, The Forgotten Massacre – phát hình 9:55 tối, 27 tháng 4, 2001 và phần hai – The Bodo League – The Dead and The Living – phát hình 9:55 tối ngày 4 tháng 5, cùng năm.

ĐK: MBC, Tập đòan Truyền thông Munhwa (Văn hóa), được Việt Nam biết đến nhờ bộ phim "Tình yêu trong sáng” (All about Eve)!  Bộ phim tài liệu của Lý Thái Huân (Lee Cha-hoon) về Liên minh Bảo Đạo (Bodo League hay National Guidance League, NGL) đã khai quật  sự cố này theo đúng nghĩa đen khi nhóm làm phim "Giờ có thể kể ra" đã phải tự tay đào xới khu hầm mỏ Khánh Sơn (Gyeongsan) để ghi hình tang chứng của cuộc thảm sát!
Ông có thể cho chúng tôi biết về Liên minh Bảo Đạo ?

 KTT: Đó là chiến dịch "cải tạo", và là tổ chức thành lập bởi chính phủ Nam Hàn trước chiến tranh Triều Tiên để theo dõi những người tình nghi là có cảm tình với phe tả. Liên minh Bảo Đạo được tổ chức vào năm 1949 dưới quyền của Tổng thống đương thời là Lý Thừa Vãng. Chính quyền lúc đó lập danh sách những người tình nghi có hoạt động cộng sản và bắt họ phải nghiêng về phe hữu. Con số hội viên của Liên minh được ước đoán vào khoảng 200.000 cho tới 300.000.

“Mục đích của tổ chức do chính phủ lãnh đạo này là đặt những người cựu đảng viên cộng sản, hay "chiêu hồi," dưới màng lưới giám sát liên tục. Trong khi gia nhập tổ chức này được tuyên bố là tự nguyện, các cựu đảng viên hay nhà hoạt động chống chính phủ không có lựa chọn nào khác ngoại trừ là gia nhập . Tuy nhiên, theo với thời gian, phạm vi hội viên không chỉ giới hạn ở  những nhà hoạt động chính trị, mà chính quyền bắt buộc ngay cả những người chỉ  có một lần dính liếu với những tổ chức chống chính phủ cũng phải ghi danh ngay ở  cấp làng xã. Thí dụ, Tổng nha cảnh sát ra lệnh cho ty cảnh sát trong vùng phải ghi cho đầy danh sách theo một số lượng đã định trước. Thêm vào đó, những nông dân giản dị thiếu học bị thúc đẩy mạnh phải gia nhập. Như vậy, có hơn 70 phần trăm hội viên của tổ chức Liên minh là nông dân vô tội, những người không có ý nguyện chính trị rõ ràng hay hệ tư tưởng gì cả.

“Bảo Đạo” có nghĩa là “chăm sóc và dẫn dắt”. Khởi từ thời quân chủ Nhật, chính sách nhấn mạnh vào “chăm sóc” hơn là “giam giữ”, để giúp những cựu tù chính trị khi họ gặp nhiều khó khăn khi tìm việc và trông nom gia đình. Nhưng chúng ta không thể tìm ra bất cứ chất tố nào của “chăm sóc” trong trường hợp Liên minh Bảo Đạo của Nam Hàn. Đế quốc Nhật thời trước còn tổ chức “Liên Minh Phục Vụ Nhà Nước” để thay đổi quan niệm và hồi phục những người Đại Hàn bất đồng chính kiến sau khi họ được thả ra. Sau này, một nhóm biện lý Nam Hàn khuynh hữu, từng được giáo dục dưới thời đô hộ của Nhật, nghĩ rằng thứ tổ chức như thế có thể có ích trong việc kiểm soát bọn bất đồng chính kiến thân tả và thành lập ra để “duy trì an ninh quốc gia và bảo tồn luật lệ và trật tự.”
(Kim, Dong-Choon (Kim  Đông Xuân), The Wounds of War and Separation/Dispersion and Massacre).

ĐK: Số phận hội viên Liên minh Bảo Đạo ra sao vào mùa hè 1950?

KTT: Họ bị bắt theo lệnh “cầm giữ phòng ngừa” ngay sau trận tấn công của Bắc Hàn. Các tổ chức dân quyền cho rằng giới thẩm quyền đã giết những hội viên Liên minh Bảo Đạo giữa lúc lo ngại rằng họ có thể hợp tác với các toán quân Bắc Hàn xâm lăng. Số thường dân bị thảm sát, kể cả 5.413 đảng viên của Namno Party, một tổ chức cộng sản thành lập tại Hán Thành sau khi chính sách thuộc địa Nhật chấm dứt vào nằm 1945, 3.593 hội viên Liên minh Bảo Đạo, 1.897 hoạt động viên trong các nhóm thanh niên cộng sản, và 48 người không hề dính dáng gì đến những hoạt động phe tả. Ủy ban Sự thật cho rằng con số thật có thể cao hơn,  vì trên đây chỉ lấy từ các tư liệu  của cảnh sát. Giáo sư Kim  Đông Xuân, đương kim Ủy viên của TRC, ước đoán ít nhất là 100.000 người đã bị hành quyết.

 “Theo hồi ức của những người sống sót, quân cảnh Nam Hàn và cảnh sát triệu tập các thành viên Liên minh Bảo Đạo và cầm giữ họ (một cách ‘tiên hạ thủ vi cường’) ngay lập tức sau khi chiến tranh xảy ra, ngay cả khi những người này này không hề âm mưu chống đối lại chế độ Nam Hàn. Cuộc xử tử những tù nhân chính trị và ‘bọn tình nghi là cộng sản’ có thể đã được thực hiện không cần theo tiến trình luật pháp ở mọi thung lũng cô lập Nam Hàn. Khởi đầu từ Thuỷ Nguyên (Suwon) và Nhân Xuyên Quảng Vực (Inchon) vào tháng Sáu ngày 28, 1950, ba ngày sau cuộc tấn công đầu tiên của đợt xâm lấn Bắc Hàn, các vụ giết người được thực hiện riêng rẽ cho đến cuối tháng Tám, 1950. Hiện giờ, vài ba mồ chôn tập thể đã được tìm ra, cách giết người, theo lời kể của người sống sót, đều giống nhau trên khắp cả nước. Bọn ‘phản bội’ bị tống giam vài ngày, rồi bị lôi ra thung lũng để bắn chết. (Kim, Dong-Choon, The Wounds of War and Separation/Dispersion and Massacre).

© danchimviet.com