Quân Mỹ đã rút gần hết, đến đầu năm 1972 chỉ còn 24 ngàn quân. Cuối tháng 3-1972 CSBV đưa 10 sư đoàn và các lực lượng phụ thuộc vào chiến dịch xâm chiếm miền Nam, địch nghi binh ở vùng 4 rồi đưa 3 mũi dùi tấn công Quảng Trị, An Lộc, Kontum. Trưa ngày 30-3-1972 Văn Tiến Dũng chỉ huy 2 sư đoàn 304, 308 và  4 trung đoàn độc lập với  xe tăng, pháo binh... ồ ạt vượt sông Bến Hải. Quân đội VNCH rút về Nam, tại căn cứ Carrol bị bao vây phải thua hàng, mất 1,500 người và 22 đại bác. Quân Đội miền Nam thắng tại Đông Hà, Phượng Hoàng ngày 9-4. Tình hình lắng dịu 2 tuần. Sài Gòn tăng cường 3 liên đoàn Biệt Động quân, QĐVNCH phản công từ 19-4 đến 23-4 thì Bắc Việt gửi thêm Sư đoàn 325, lữ đoàn thiết giáp và một số đơn vị của  ta phải rút lui. Khoảng 20 chiến hạm Mỹ cùng với B-52 yểm trợ cho VNCH để chận đứng Cộng quân. Cuối tháng 4 binh sĩ mệt mỏi, thiếu tiếp liệu, áp lực địch gia tăng, Chuẩn tướng Vũ Văn Giai, Tư lệnh sư đoàn 3 xin lệnh di tản ngày 30-4, Trung tướng Hoàng Xuân Lãm, Tư lệnh quân khu I chấp thuận, nhưng hôm sau 1-5 TT Thiệu bắt phải giữ để lấy ưu thế tại Cuộc hoà đàm Ba Lê đã họp lại sau khi gián đoạn.  

Lệnh di tản đã ban ra không thể thu hồi được. Các đơn vị bộ binh, thiết giáp, truyền tin ồ ạt rút về Nam, dân chúng lũ lượt theo, gồng gánh  bỏ chạy ra Quốc lộ I. VC nã trọng pháo bắn theo chết hàng mấy ngàn người trên đại lộ Kinh Hoàng, Huế cũng bỏ chạy nhưng Việt Cộng không tiến xa hơn được vì thiếu tiếp liệu. Ngày 3-5 Trung tướng Ngô quang Trưởng được cử lên thay Tướng Lãm giữ chức Tư Lệnh Quân đoàn I, ông cho lệnh bắn bỏ những tên phá rối, vãn hồi trật tự. Tướng Trưởng tổ chức phòng thủ chiều sâu, được Bộ TTM cho tăng cường Lữ đoàn Dù, Liên đoàn BĐQ... khiến quân số Huế lên tới 35 ngàn. BTTM tái trang bị cho Sư đoàn 3. Kế hoạch tái chiếm Quảng Trị bắt đầu 28-6, Dù và TQLC tiến tới gần QT, TQLC được giao nhiệm vụ tiến vào thị xã. BV bèn đưa 6 sư đoàn vào trận địa, lực lượng đông đảo đã bị làm mồi cho pháo binh, không quân VNCH và B-52 trải thảm. Ngày 9-9 TQLC tiến vào Cổ thành, ngày 16-9 treo cờ trên Cổ thành, đại quân ta toàn thăng.

Ngày 6-4-1972, năm ngày sau trận Quảng Trị, Sư đoàn 5 ( Công trường 5) Việt Cộng đánh Lộc ninh. Quân đội VNCH rút về thị xã An Lộc, Bắc Việt chiếm Bình Long để lập thủ đô mặt trận sau đó sẽ đánh Sài Gòn. Chuẩn tướng Lê Văn Hưng chỉ huy toàn bộ lực lượng ta khoảng 5,000 người, lực lượng CS gồm ba Sư đoàn 5, 7, 9 tổng cộng trên 30 ngàn quân quân có pháo binh, và khoảng 200 xe tăng  yểm trợ. Giữa tháng 4 Cộng quân và xe tăng tiến vào thị xã nhiều lần nhưng bị bắn cháy gần hết. BV đã chiếm được một nửa phía Bắc thành phố, quân trú phòng còn giữ được phía Nam, địch pháo hằng nghìn quả mỗi ngày. Từ ngày 12-4 chỉ còn tiếp tế bằng thả dù. Trận chiến kéo dài trong thị xã. Ngày 11-5 phía VNCH  biết trước cuộc tập trung quân của CSBV và đã kêu B-52 yểm trợ khiến cho địch bị thiệt hại nặng nề, ngày 14-5 Cộng quân cũng bị B-52 dập nát, nỗ lực cuối cùng của họ thảm bại, Cộng quân  mất gần 40 xe tăng. Các lực lượng giải toả thuộc Sư đoàn 21, 18 đã tới gần thị xã. Ngày 18-6 tình hình khả quan, cuộc bao vây của CS chấm dứt. Ngày 7-7 TT Thiệu đến thăm An Lộc.

Mặt trận Kontum bắt đầu từ giữa tháng 4 , Cộng quân bao vây Tân Cảnh Dakto, CSBV đưa Sư đoàn 2 và ĐPQ, nhiều xe tăng tấn công Tân Cảnh ngày 23-4, BV xử dụng hoả tiễn tối tân bắn cháy nhiều xe tăng VNCH. Các đơn vị ta phải tháo chạy về Dakto rồi Dakto cũng bị thất thủ. Ngày 10-5 Tướng Toàn thay Tướng Ngô Dzu. Ngày 28-4 Đại tá Lý Tòng Bá di chuyển Sư đoàn 23 BB của ông lên Kontum để phòng thủ chống lại cuộc tấn công của CS. Khoảng 7-5 Sư đoàn 23 đã hoàn tất phòng thủ trong ngoài thị xã tạo chu vu phòng thủ vòng cung.

Năm trung đoàn CSBV tấn công phía Tây Bắc Kontum sáng 14-5, đợt tấn công đầu bị bẻ gẫy , nhiều xe tăng bị bắn cháy, BV  chọc thủng được phòng tuyến VNCH, có nguy cơ gây sụp đổ cuộc phòng thủ. Hai phi tuần B-52 đến dội bom xuống đầu các đơn vị CS , ngày 25-5 họ mở nỗ lực cuối cùng tấn công Kontum bị đẩy lui, các cuộc không kích và yểm trợ B-52 đã gây thiệt hại nặng cho CSBV. Ngày 31-5 Cộng quân rút lui, riêng tại Kontum địch bị tổn thất khoảng 20 ngàn người. Toàn bộ trận chiến mùa hè CSBV thiệt hại khoảng trên 70 ngàn quân, khoảng 500 xe tăng bị bắn cháy, VNCH khoảng 30 ngàn người tử thương

Bắc Việt nay đã trở thành quân tốt quá lợi hại cho khối Cộng Sản quốc tế vì có khả năng tạo xáo trộn chính trị, xã hội, kinh tế ngay trong lòng Đế quốc. Nga Tầu ngày càng yểm trợ tích cực cho Bắc Việt và ngầm thúc họ đánh Đế quốc tới cùng, từ 1970 trở đi Bắc Việt có khả năng đánh những trận qui mô với nhiều xe tăng, pháo binh, cao xạ.

Trong chiến dịch mùa hè đỏ lửa 1972 Bắùc Việt đã tung vào trận đánh trên 10 sư đoàn, Đại tướng Cao Văn Viên Tổng tham mưu trưởng và Tướng Ngô quang Trưởng nhìn nhận quân ta giữ được An Lộc và chiếm lại được Quảng Trị một phần đáng kể cũng là nhờ yểm trợ của không quân Mỹ. Từ trận Mậu thân cho đến nay, chỉ trừ trận Hạ Lào, Quân đội VNCH đã đánh bại Bắc Việt nhiều trận lớn. Mặc dù họ đã đánh thí quân ồ ạt mà vẫn không đạt được thắng lợi, tuy nhiên nó có tác dụng thúc đẩy mạnh phong trào phản chiến tại Mỹ cũng như tại miền Nam để làm nản lòng Quốc hội và Hành pháp Mỹ.

Ngày 13-12-1972 Bắc Việt ngoan cố, Lê Đức Thọ hỗn láo không thèm họp tại Ba Lê. Nixon bèn cho B52 ném bom vào các vùng phụ cận Hà Nội, Hải Phòng từ 18-12, oanh tạc các kho dầu dự trữ, đường xá... 80% hệ thống điện hư hại, 3/4 trục lộ tiếp vận ngưng trệ, ngay hôm 18-12 liên lạc giữa trung ương và địa phương bị cắt đứt. Cuộc oanh tạc kéo dài 12 ngày, Mỹ thiệt hại tổng cộng 80 máy bay trong đó có 15 chiếc B52, Bắc Việt phóng hơn 1,000 hoả tiễn SAM, sả láng tất cả số hoả tiễn.

VNCH bị ép phải ký hiệp định Paris, Mỹ hứa sẽ can thiệp nếu sau này Cộng sản vi phạm hiệp định. Bắc Việt chịu ngồi lại bàn hội nghị, hai bên ký kết hiệp định Paris ngày 28-1-1973 sau hơn 4 năm tranh cãi. Mỹ lấy về được 587 tù binh, rút hết quân về nước. Hà Nội không bị đòi hỏi phải rút quân hết về Bắc mà vẫn còn được để lại trên 200 ngàn quân tại miền Nam. Cả thế giới vui mừng hòa bình cho Việt Nam, chiến tranh chấm dứt, người dân miền Nam cũng hân hoan phấn khởi không có ai nghĩ rằng ngày tận thế của  miền Nam đã gần kề. Theo thống kê của Ngũ giác đài, cuộc chiến tranh Việt Nam mất 300 tỉ được coi là tốn kém nhất của Hoa kỳ từ trước đến nay, số lính Mỹ tử thương là 58 ngàn  người, quân đội VNCH có khoảng 180 ngàn  người tử thương , Bắc việt có khoảng một triệu cán binh thiệt mạng, Mặt trận Giải Phóng mất trên 100 ngàn quân, thường dân cả hai miền Bắc Nam khoảng hơn một triệu người chết, số bom ném tai Việt Nam gấp 3 lần số bom đã ném tại Âu châu trong suốt thời Đệ nhị thế chiến.

Như chúng tôi đã nói ở trên những năm 1967, 68, 69 quân phí chiến tranh Việt Nam là 20 tỉ, 26 tỉ, 29 tỉ. Đến 1970, 71, mỗi năm chỉ còn 12 tỷ, nhưng sau khi ký hiệp định Paris Mỹ rút quân, miền Nam phải một mình gánh vác chiến trường mà viện trợ quân sự lại bị cắt giảm chi phí. Năm 1973 tài khoá chỉ còn 2 tỷ 1, năm 74  chỉ còn 1 tỷ 4, năm 75 chỉ còn 700 triệu kể cả tiền  để trả lương cho nhân viên Mỹ của cơ quan DAO. Một số lớn săng dầu đạn dược được dốc vào trận chiến khốc liệt Mùa hè đỏ lửa năm 1972. Sau khi ký hiệp định Paris quân viện bị cắt giảm, năm 1974 tiếp vận bi đát, máy bay không có cơ phận thay thế phải nằm ụ trong bãi đáp, quân xa thiếu săng, đại bác thiếu đạn, năm 1974 hai bên vẫn giao tranh nhiều trận, tử vong ta lên cao khi tiếp vận xuống.

Sau này theo tiết lộ của Bộ Tổng tham mưu vì giảm quân viện nên Không quân đã cho hơn 200 máy bay ngưng bay, giảm số giờ bay yểm trợ, huấn luyện, thám thính 50%. Các hoạt động Hải quân cắt giảm 50%, 600 giang đĩnh phải nằm ụ, chiến cụ hư hỏng không được  thay thế. Hoả lực giảm 60%, năm 1972 quân đội ta xử dụng 69 ngàn tấn đạn trong một tháng, từ 7/1974 cho đến tháng 3/1975 chỉ xử dụng 19 ngàn tấn trong một tháng. Tổng số đạn dược chỉ còn đủ đánh cho tới tháng 5-1975