Chiến tranh Đông Dương là một cuôc chiến tranh không giới tuyến. Tổng cộng có khoảng 100 ngàn quân Pháp tử trận tại Đông Dương , 75,000 người bị thương 30 ngàn bị bắt làm tù binh nhưng chỉ có 10 ngàn sống sót được trao trả. Sau 1955 Pháp cho biết tiền chi phí chiến tranh Đông Dương của họ có thể mua cho mỗi người dân Pháp một căn nhà và một cái xe hơi. Việt Minh không công bố thiệt hại, số tổn thất của VM được ước lượng vào khoảng 400 ngàn, thương binh vào khoảng 500 ngàn trong số này nhiều người thiệt mạng vì không có cứu thương y tế, khoảng 100 ngàn bị bắt làm tù binh. Tổng cộng có hơn nửa triệu người chết cho một cuộc chiến tranh vô ích. Có người nói cuộc chiến 1947-1954 là cuộc chiến tranh giành độc lập nhưng thực ra nó chỉ núp dưới danh nghĩa giải phóng dân tộc. Đó là cuộc chiến tranh giữa Thế giới tự do và Cộng Sản Quốc tế do Mỹ và Trung Cộng đứng sau lưng.

Trước thế chiến thứ hai trên thế giới chỉ có một mình nước Nga theo Cộng Sản. Năm 1945 khi đánh Đức Quốc Xã, được thoả thuận của Mỹ  Nga chiếm luôn Đông Âu và thành lập một lô chính quyền Cộng Sản chư hầu như Ba Lan, Tiệp Khắc, Hung Gia Lợi, Albany, Nam Tư. . Cũng sau 1954 Triều Tiên bị chia đôi, miền Bắc thuộc Nga theo Cộng sản, sau 1949 Mỹ bỏ rơi Tưởng Giới Thạch, Trung Hoa trở thành nước Cộng Sản hung hăng gây chiến tranh Triều Tiên 1950 và yểm trợ Việt Minh đánh Pháp. Mỹ phải nhẩy vào Đông Dương để ngăn chặn nguy cơ bành trướng của Cộng Sản, nếu mất Đông Dương họ sẽ dần dần mất hết Á Châu, rồi mất Âu châu và theo lời của Tổng Thống Eisenhower “Cuối cùng Hoa Kỳ sẽ bị bao bọc bởi biển đỏ, chúng ta sẽ phải xây một bức Vạn Lý Trường Thành thứ hai để chống ngoại xâm”. Đó là sự hình thành của thuyết Domino.

Thủ tướng Bửu Lộc lên chấp chánh từ đầu năm 1954, theo chủ trương của Quốc trưởng ông vận động đòi trao trả độc lập, ngày 4-6-1954 chính phủ Pháp chấp thuận trao trả nền độc lập trên toàn lãnh thổ cho chính phủ Quốc Gia Việt Nam, nhưng chỉ được 46 ngày vì đến 20-7 hai bên ký kết hiệp định Genève.  Ngày 7-7-1954 Thủ Tướng Ngô Đình Diệm về chấp chính thừa hưởng nền độc lập trên một nửa đất nước. Năm 1955 ông Diệm đánh Bình Xuyên, Hoà Hảo, truất phế Bảo Đại thành lập nền Đệ Nhất Cộng Hoà. Tháng 7 năm 1957 Phạm Văn Đồng  gửi văn thư cho Ngô đình Diệm xin hợp thương để tiến tới thống nhất hai miền, văn thư rất trang trọng: Kính thưa Tổng thống... Nhưng chính phủ miền Nam từ chối, báo chí mỉa mai lời đề nghị, người ta đã quá rõ cái trò xảo trá của Việt Minh qua kinh nghiệm xương máu 1945. Năm 1954 chính phủ Quốc Gia Việt Nam và Mỹ không ký vào bất cứ văn bản nào của Hiệp Định nên miền Nam không bị ràng buộc tí nào vào Hiệp Định.

Thất bại trong việc xin hợp thương, Bắc Việt cho phát động chiến tranh xâm chiếm miền Nam, sống chết họ cũng phải chiếm cho được cái vựa lúa miền Nam. Năm 1956 có 274 hầm vũ khí bị khám phá, năm 1957 Việt Cộng sát hại 470 cán bộ Quốc gia tại các tỉnh, năm 1959 họ đưa 5,000 cán bộ tập kết vào Nam  hoạt động . Lê Duẫn vào Nam hoạt động hai ba lần từ 1957-59, năm 1960 được Hồ cho làm Bí thư thứ nhất Đảng. Năm 1958  Bắc Việt đưa cán bộ vào Nam tuyển lính, đầu năm 1959 Việt Cộng có 40 ngàn du kích, 10 ngàn địïa phương quân, 3500 chính qui, 20-12-1960 CS thành lập Mặt trận Giải Phóng Miền Nam. Mới đầu VC xử dụng vũ khí bén nhọn, dao găm, mã tấu để giết trưởng ấp, sau dùng vũ khí cá nhân rồi dần dần đánh cấp tiểu đoàn, lần đầu tiên cấp tiểu đoàn được xử dụng trong trận Ấp Bắc. Năm 1961 CS leo thang chiến tranh bằng nhiều tiểu đoàn, chính phủ miền Nam tuyên bố tổ quốc lâm nguy, địch đã đánh cấp trung đoàn.

Miền Nam ngày càng bị du kích quấy phá làm cho ung thối, hai chính phủ Mỹ- Việt bất đồng ý kiến, người Mỹ đòi đem quân vào cứu nguy, chính phủ Việt Nam không chấp thuận vì muốn giữ chủ quyền. Năm 1964 sau khi nền Đệ Nhất Cộng Hoà bị lật đổ, chính trị miền Nam rối loạn, các tôn giáo tranh giành ảnh hưởng, Tướng lãnh tranh quyền, biểu tình, tuyệt thực, chỉnh lý, đảo chính lu bù  khiến cho Bắc Việt thừa cơ nước đục thả câu đưa quân xâm nhập miền Nam. Các ấp chiến lược bị lấn chiếm, các đơn vị địa phương quân bị thiệt hại. Năm 1964 Johnson đắc cử Tổng thống Mỹ, leo thang chiến tranh Việt Nam dữ dội, cũng năm này CS cho gom các tiểu đoàn thành trung đoàn, các trung đoàn thành sư đoàn, Mặt Trận Giải Phóng đã thành lập được ba Công trường (tức Sư đoàn) 5, 7, 9. Cuối năm 1964 trận Bình Giả do Công trường 9 tấn công vào làng Công Giáo Bình Giả phía Đông Sài Gòn  là nổi tiếng, VC phục kích tiêu diệt một tiểu đoàn BĐQ, một tiểu đoàn TQLC và gây thiệt hại cho thiết giáp tăng cường. Đầu 1965 quân đội chính qui BV bắt đầu hoạt động tại miền Nam. Tháng 2-1965 CSBV dự định cắt VNCH làm hai theo quốc lộ 19, giữa 1965 VNCH bị thiệt hại nhiều.

Sau vụ tầu Maddox bị  tầu Bắc Việt tấn công Mỹ oanh tạc Bắc Việt liên tục, ném bom kho săng, kho đạn, xe lửa, phá cầu... năm 1966 lên tới 165 ngàn vụ. Từ giữa năm 1965 Mỹ đổ quân ồ ạt vào miền Nam cuối năm tổng số binh sĩ Mỹ tại miền Nam lên tới 184 ngàn, giữa năm 1965 trung bình một tuần VNCH mất một quận và một tiểu đoàn, nếu Mỹ không đổ quân vô có thể bị CS chiếm trong vòng 6 tháng. Năm sau 1966 tăng lên 385 ngàn năm 1967 tăng lên 485 ngàn năm sau 1968 lên tới đỉnh cao 538 ngàn. Quân đội VNCH cũng được tổ chức gia tăng quân số theo nhu cầu của tình hình: năm 1959-60 tổng số mới có khoảng 250 ngàn quân, 4 năm sau, năm 1964 tăng lên khoảng 514 ngàn, năm 1967 lên tới 642 ngàn, năm 1968 lên 820 ngàn, năm 69 gần 900 ngàn...

Tháng 4 năm 1969 tướng Wesmoreland cho biết năm 1965 nếu Mỹ không đổ quân vào Việt Nam sẽ mất trong 6 tháng. Bắc Việt cũng đưa quân ồ ạt vào miền Nam, mặc dù bị tổn thất nặng nề, từ 1965-67 Cộng quân mất khoảng 340 người  người, nhưng vẫn gia tăng xâm nhập: năm 1964 là 180 người, năm 1967 tới 260 người. Bắc Việt đã trở thành quân tốt quá lợi hại của khối Cộng Sản quốc tế để làm suy yếu đế quốc nên Nga, Tầu, Đông Âu không nề hà tiếp viện vũ khí lương thực dồi dào cho cả hai chiến trường miền Nam miền Bắc. Tháng 10 năm 1967, liên danh Nguyễn Văn Thiệu Nguyễn Cao Kỳ thắng cử cuộc bầu cử Tổng thổng, chấm dứt thời  khủng hoảng chính trị biểu tình, tuyệt thực.  

Những năm 1965, 66 ,67  Bắc Việt đụng độ nhiều trận với Mỹ bị tử thương nhiều vì hoả lực Mỹ mạnh, nhanh chính xác, pháo binh và không quân Mỹ bắn ồ ạt như mưa bấc khiến từ đó bộ đội Bắc Việt không dám đánh trực diện với Mỹ. Khu vực đụng độ thuờng là duyên hải, cao nguyên, giới tuyến, biên giới Việt Miên. Mặc dù bị tổn thất nặng nề CS vẫn theo đuổi chính sách cố đấm ăn xôi thí quân như từ thời đánh Pháp trước kia. Năm 1967 Việt Cộng vờ hoà hoãn muốn hoà đàm với Mỹ để chuẩn bị trận Tổng công kích Tết Mậu Thân, Bắc Việt chuẩn bị tổng công kích y như Nhật đảo chính Pháp 9-3-1945. Hà Nội điều động khoảng 100 tiểu đoàn cho kế hoạch, tổng cộng khoảng 84 ngàn người để tấn công 28 tỉnh và thị trấn. BV xử dụng gần 40 tiểu đoàn tấn công Vùng Một,  28 tiểu đoàn đánh Vùng Hai, 15 tiểu đoàn tại Vùng Ba, 19 tiểu đoàn tại Vùng Bốn, trong khi giả vờ pháo kích Khê Sanh để đánh lạc hướng. Hầu hết lực lượng thuộc Mặt Trận Giải Phóng.

Tối ba mươi tết Việt Cộng tấn công Đà Nẵng, nửa đêm mồng một đánh Nha Trang. BV hoãn cuộc tấn công 24 tiếng nhưng các tỉnh miền Trung không biết vẫn nổ súng nên miền Nam kịp thời cảnh giác.Hôm sau mồng một tết Việt Cộng tấn công Sài Gòn Chợ Lớn. Mặc dù có yếu tố bất ngờ nhưng trừ Sài Gòn, Huế các tỉnh đã đánh bật Cộng Sản ra khỏi thành phố, sau 12 ngày hành quân giải toả địch đã bị đẩy lui ra khỏi Sài Gòn. Huế bị chiếm 26 ngày, cuộc chiến tại đây thê thảm kinh hoàng, khi rút lui Việt Cộng đã chôn sống tàn sát khoảng bẩy ngàn người. Trận Mậu thân là một thất bại lớn về quân sự cho Cộng sản, tổng cộng khoảng 58 ngàn cán binh bị tử thương, 9 ngàn bị bắt cơ sở nằm vùng bị bại lộ. CS thất bại cả về chinh phục nhân tâm, bị dân chúng oán ghét vì quá tàn ác như đốt nhà dân để tháo chạy, tàn sát dã man thường dân, tù binh trên đường rút lui.  Phía VNCH có khoảng 5 ngàn tử thương, 1000 mất tích, 63 máy bay bị phá hủy. Phía Đồng Minh có khoảng 4 ngàn người chết, 19 ngàn bị thương, 600 mất tích, 60 máy bay bị phá hủy, 60 cái hư hại nặng. Toàn quốc có 14 ngàn thường dân bị tử thương, 627 ngàn người tỵ nạn, thiệt hại vật chất của ta rất cao, toàn quốc có tới 40 ngàn căn nhà bị phá hủy, 13 xưởng kỹ nghệ đổ nát, 20 xưởng khác hư hại nặng thiệt hại 25 triệu Mỹ kim, ngân quĩ cứu trợ lên tới 100 tỷ đồng VN.