Thưa các bạn,

Dư luận người Việt trong và ngoài nước đang chú ý đến cuộc họp của quốc hội trong nước kỳ 5 (khoá XII) khai mạc ở Hà Nội ngày 20 tháng 5; kỳ họp kéo dài đến ngày 20 tháng 6. Đến nay, 6 tháng 6, là vừa đúng một nửa thời gian.

Quốc hội Hà Nội - có 493 người, 450 đảng viên, 43 người ngoài đảng cũng là người trung thành với đảng - đều là do nhóm lãnh đạo CS lựa chọn kỹ qua Mặt trận Tổ quốc do đảng CS lập ra, xưa nay chỉ là những "nghị gật" luôn phục tùng đảng, nói theo những gì đảng muốn nghe, được ghi trong Hiến pháp là "cơ quan quyền lực cao nhất" chỉ là để tạo cái vỏ dân chủ giả tạo để lừa dân, dối thế giới. Cho nên người Hànội có câu : đảng chỉ tay, mặt trận vỗ tay, quốc hội giơ tay, còn dân trắng tay!

Tuy nhiên mấy năm nay, sau hơn 20 năm "đổi mới", hơn 10 năm "mở cửa", sau 3 năm hội nhập, vào Tổ chức Thương mại quốc tế WTO, sau khi chính quyền phải cam kết tôn trọng nhân quyền và luật quốc tế, vai trò quốc hội không còn hoàn toàn như trước.Trong những điều kiện mới ấy, một xã hội dân sự đã nảy nở, hình thành bất chấp sự ngăn chặn của chính quyền độc đảng, còn tự khẳng định khá rõ trong đời sống chính trị của đất nước.

Trí thức, các nhà khoa học, một số văn nghệ sỹ, nhà báo, luật sư gắn bó với chân lý, sự thật, lẽ phải và quyền tự do sáng tạo đang dẫn đầu trong cuộc đấu tranh cho một xã hội dân sự, được lực lượng lao động hưởng ứng ngày càng rõ.

Sức ép ngoài xã hội ấy và từ thế giới đòi hỏi các đại biểu quốc hội (ĐBQH) phải là người đại diện của dân, bênh vực quyền lợi người dân, trung thành với cử tri, đóng vai trò "phản biện xã hội" để đề cao công tâm, tán thành điều hay, can ngăn điều hại, bác bỏ điều sai.

Từ tháng 2 đến nay vấn đề khai thác Bauxit ở Lâm Đồng và Đak Nông (Tây nguyên) với hiểm nguy lớn môi trường và an ninh trở nên chủ đề xã hội nóng bỏng, làm xôn xao công luận trong và ngoài nước. Giới trí thức, các nhà khoa học, văn nghệ sỹ, nhà báo tỏ ra  nhậy cảm đặc biệt với hiểm họa Bauxít.

Tháng 4-2009, 3 trí thức Nguyễn Huệ Chi, Phạm Toàn, Nguyễn Thế Hùng gửi Kiến nghị yêu cầu xem xét lại dự án bauxít, còn lần lượt gửi 3 thư cho quốc hội nhấn mạnh thảm hoạ môi sinh, an ninh và kinh tế nếu lao vào cuộc phiêu lưu này. Kiến nghị được hưởng ứng sôi nổi, 165 người, rồi 2800 người tham gia ký tên, nay đã vượt xa con số ấy.

Đây là một biểu hiện sinh động của một xã hội dân sự đang lớn dậy và tự khẳng định.

Xưa kia ý đảng bao giờ cũng đúng. Quốc hội luôn ca ngợi đảng sáng suốt (!),anh minh (!), chính phủ luôn đúng đắn tài tình (!). Kỳ họp này có nhiều điều khác. Theo chương trình ban đầu, không có mục quốc hội nghe báo cáo riêng của chính phủ về Bauxít, đảng định làm "chuyện đã rồi", tránh né công luận,"đi đêm"với phía Trung quốc. Nhưng không ổn.

Nhiều cử tri đòi chính phủ phải báo cáo riêng vấn đề này trước quốc hội và quốc hội phải thảo luận kỹ vấn đề này. Dù cho chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng không mấy sốt sắng, một số uỷ viên ban thường trực quốc hội, một số trưởng phó ban của quốc hội công khai yêu cầu chính phủ phải có báo cáo riêng về vấn đề khai thác Bauxít.

Thế là sau 2 ngày họp, chính phủ đành phải gửi báo cáo về Bauxít cho từng đại biểu (ĐB).

Giữa hội trường, một số ĐB nhận xét "chính phủ đối phó với dư luận", chính phủ chỉ phớt qua vài dòng về bauxít trong bản báo cáo chung"," thủ tướng nói đến khủng hoảng, bão táp về kinh tế, sao không nói đến bão ngoài biển Đông, không phản ánh độ nóng của tình hình thực tế ?" ...

Bản báo cáo của chính phủ bị phê phán, lên án và gần như bác bỏ cả trong quốc hội và ngoài công luận. Trong quốc hội, ĐB Nguyễn Minh Thuyết nhận xét: đây là đại dự án, chi phí cực lớn nếu tính cả làm đường xe lửa và cảng, là công trình quốc gia trên địa bàn chiến lược, không đưa ra quốc hội là "lách luật"; sẽ lỗ rất lớn về kinh tế tài chính; về môi trường sẽ để lại khối bom bùn đỏ nặng 1,5 tỷ tấn. ĐB Nguyễn Lân Dũng yêu cầu quốc hội phải vào cuộc, dân chủ thảo luận, giám sát chặt chẽ từng bước của dự án, không thể yên lòng với những báo cáo và hứa hẹn. ĐB Dương Trung Quốc nói thẳng ra rằng báo cáo của chính phủ giao cho bộ trưởng công thương Vũ Huy Hoàng thảo và ký, mà ông này đang mất uy tín, còn có dấu hiệu phạm pháp (do để mạng thông tin điện tử hợp tác với bộ thương mại TQ truyền đi những tin tức đi ngược với quan điểm của nước ta) do đó báo cáo "thiếu chính danh", chưa nói đến nội dung quanh co, không có sức thuyết phục.