Nhà báo không thể bị phạt tội vì viết sai sự thật, nếu như ông ta có những lí do quan trọng để khẳng định rằng mình phơi bày sự thật. Nhà báo cũng sẽ không buộc phải chứng minh rằng mình hành động vì lợi ích công cộng.


Đó chính là hậu quả của bản án mà Tòa Hiến pháp ra ngày 12 tháng 5 năm 2008

Tòa Án Hiến pháp - Nguồn: PAP

Ông Maciejewski với sự giúp đỡ của quỹ nhân quyền Helsinki đã kiện hai điều khoản: về tội phỉ báng trên truyền thông (điều 212, hình phạt tới hai năm tù, nhiều hơn tội phi báng, bôi nhọ thông thường một năm); và điều xác định rõ về tội phỉ báng (điều 213) rằng không phải là phạm tội phỉ báng trên truyền thông khi  chỉ đưa ra các sự thật và hành động để bảo vệ  lợi ích công cộng.

Tòa hiến pháp hôm 12 tháng 5 đã công nhận rằng khi  kí giả cáo buộc viên chức nhà nước hay nhân viên thi hành việc công trong liên hệ đến công việc của họ, thì kí giả đó không buộc phải chứng minh rằng mình hành động như vậy để bảo vệ lợi ích công cộng. Vì nếu ngược lại là vi phạm những bảo đảm hiến pháp cho tự do báo chí, tự do ngôn luận và quyền tìm kiếm thông tin của công dân, của xã hội.

-  Việc miễn không phải chứng minh (là hành động vì lợi ích công cộng- nd) không được áp dụng với những người được gọi là celebrities, tức những người nổi tiếng như diễn viên, ca sỹ - thẩm phán tường trình của Tòa Hiến pháp - ông Miroslaw Wyrzykowski nhấn mạnh.

Tòa hiến pháp khẳng định rằng để điều khoản về tội phỉ báng không trái ngược với hiến pháp thì cần phải diễn giải nó hợp với điều 29 bộ luật hình sự, điều này  nói về hoạt động trong cái gọi là lỗi lầm được minh biện. Trong khi thu lượm thông tin và  trong khi xác định tính xác thực của các thông tin này, nếu người phạm tội phỉ báng đã làm tất cả mọi việc một cách rất cố gắng, cẩn thận theo chuẩn mực, thì người đó không chịu trách nhiệm hình sự ngay cả khi các lời cáo buộc là sai sự thật - lời biện minh của bản án viết như vậy. Tòa Hiến pháp cũng nhắc lại rằng không thể coi những lời nhận định đánh giá trên truyền thông là phỉ báng, bởi phỉ báng chỉ có thể liên quan tới sự thật mà thôi.

Quỹ Helsinki trước đó đã hy vọng rằng tòa hiến pháp công nhận toàn bộ việc truy nã hình sự vì phỉ báng trên truyền thông là trái với hiến pháp. Phó giám đốc quỹ, giáo sư Zbigniew Holda lí luận rằng tự do báo chí là nguyên lí thể chế của quốc gia, bởi chính các  nhà báo trong thực tế tạo ra tranh luận công cộng, thực hiện nguyên lí minh bạch trong đời sống xã hội và thực hiện quyền hiến pháp của công dân được tiếp cận thông tin và quyền hiến pháp của công dân  được nhận định, đánh giá, còn nỗi đe dọa bị kết tội phỉ báng có thể gây ra hiệu ứng đóng băng - làm cho truyền thông sợ hãi, e ngại  không phê phán viên chức nhà nước. Ngược lại những viên chức thi hành việc công phải tính đến việc bị đánh giá một cách hà khắc và không nhất thiết đó là đánh giá có cân nhắc. Một luật sư khác của Quỹ, luật sư Bartosz Krużewski thêm rằng người bị phỉ báng, vu khống trên truyền thông có khả năng bảo vệ danh phẩm của mình trong các vụ kiện tụng  dân sự.

Tuy vậy Tòa Hiến pháp đã giữ nguyên quyết định ra một năm rưỡi trước đây: không có bằng chứng nào khẳng định rằng hình phạt dân sự bồi thường thiệt hại và thỏa mãn đòi hỏi (tinh thần - ví dụ xin lỗi- nd) cũng ngăn  cản việc vi phạm danh phẩm, phẩm giá, đời sống cá nhân và gia đình một cách công hiệu tương tự (như truy nã và hình phạt hình sự-nd). Và các điều đó - giống như tự do ngôn luận và quyền được thông tin - là những giá trị được hiến pháp bảo vệ.

Công tố viên Igor Dziaduk- đại diện cho Tổng công tố viên trước Tòa Hiến pháp - tuyên bố rằng chính phủ đã chuẩn bị một đề án thay đổi bộ luật hình sự mà trong đó hủy bỏ trách nhiệm đặc biệt vì tội phỉ báng trên truyền thông.

Nhan đề nguyên văn “TK: Dziennikarz ma prawo do błędu (Tòa Hiến pháp: Nhà báo có quyền phạm sai lầm). Bài được đăng trên Gazeta Wyborcza, nhật báo lớn nhất  Ba Lan số  ra ngày thứ ba, 13.05.2008.

© danchimviet.com