2. Ý kiến thứ hai và thứ ba:
- Người Trung Quốc đóng cửa các mỏ khai thác bauxite của họ để chuyển sang khai thác ở Việt Nam, định trút gánh năng ô nhiễm môi trường cho các thế hệ Việt Nam hôm nay và nhiều đời mai sau - những hành động y hệt như họ đã và đang làm ở châu Phi với sự giúp sức của những chế độ cai trị tham nhũng tại châu lục này, và đang bị dư luận thế giới theo dõi chặt chẽ và hết sức công kích;
- Kỹ thuật, công nghệ và nhân công khai thác dự định du nhập chủ yếu từ Trung Quốc, một cường quốc mới nổi dậy với nền kinh tế đang giàu lên nhưng bên trong vẫn chứa đựng không ít thực trạng bất khả tín, trong đó liên quan đến vấn đề khai thác bauxite là sự nổi tiếng của Trung Quốc trên toàn thế giới hiện đại như là một quốc gia gây ô nhiễm môi trường vào bậc nhất, chưa kể những "vấn nạn" khác (chỉ mới trong tháng Ba vừa rồi Chính phủ nước Úc đã phải hủy bỏ một dự án khai thác khoáng sản ở Nam Úc ký với Truong Quốc vì lý do quốc phòng).
Giải trình của Bộ Công Thương:
Như trên đã nêu, hiện nay ở Tây Nguyên chỉ có 2 dự án Tân Rai và Nhân Cơ là do ta tự đầu tư (chủ đầu tư là Tập đoàn nhà nước TKV) mà không phải là dự án liên doanh với nước ngoài. Nội dung bản kiến nghị cố tình xuyên tạc sự thật, mang tính kích động làm ảnh hưởng đến mối quan hệ tốt đẹp giữa Đảng và Nhân dân hai nước.
Hiện nay tại Trung Quốc có 24 nhà máy alumina đang hoạt động, dự kiến năm 2010 sẽ đưa vào sản xuất thêm 9 nhà máy alumina, nân tổng số nhà máy alumina tại Trung Quốc lên 33 nhà máy vào năm 2010 để cung cấp đủ nguồn nguyên liệu alumina cho các Nhà máy điện phân nhôm.
(nguồn tài liệu: Primary Aluminum key data của Mitsui&Co., LTD tháng 4 năm 2008)
Đến thời điểm hiện nay, chưa có bất kỳ một dự án nước ngoài nào hoặc liên doanh nào về khai thác bauxit, sản xuất alumin tại Việt Nam được thỏa thuận. Việc dự kiến hợp tác với các nhà đầu tư nước ngoài như Alcoa (Mỹ), Chalco (Trung Quốc), Uc-Russal (Nga) vẫn đang được các doanh nghiệp Việt Nam đàm phán và chưa có kết quả. Như vậy thông tin về việc Trung Quốc đóng của các mỏ bauxit và chuyển sang khai thác bauxit ở Việt Nam là không có tính hiện thực và không đúng với tình hình thực tế.
Về vấn đề "Kỹ thuật, công nghệ và nhân công khai thác dự định du nhập chủ yếu từ Trung Quốc.." xin giải trình như sau:
Đối với dự án nhà máy alumin Tân Rai và Nhân Cơ, Tổng thầu gói thầu EPC là Công ty Chalieco, Trung Quốc (Công ty con của Chalco). Trong quá trình xét thầu, hồ sơ dự thầu của Công ty này đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu; Chalieco cam kết chuyển giao công nghệ sản xuất alumin tiên tiến. Thực tế sản phảm alumin của Chalco đạt tiêu chuẩn để sản xuất nhôm và có tính cạnh tranh trên thế giới. Tại cuộc Hội thảo khoa học ngày 9 tháng 4 năm 2009, Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải đã giao nhiệm vụ cho Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm chỉ đạo và kiểm tra việc chuyển giao công nghệ sản xuất alumin, đảm bảo công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường.
Công ty Chalieco, Trung Quốc chỉ thực hiện vai trò Tổng thầu gói thầu EPC dự án nhà máy alumin; sau khi hoàn thành xây dựng (kèm theo việc đào tạo, chuyển giao công nghệ) sẽ bàn giao cho phía Việt Nam tiếp nhận để vận hành Nhà máy alumin. Tập đoàn TKV (chủ đầu tư) dự kiến sẽ sử dụng 100% nhân công khai thác là người Việt Nam, ưu tiên người dân tộc và người địa phương, vì vậy, ý kiến cho rằng dự án dự kiến du nhập nhân công khai thác của Trung Quốc là hoàn toàn không có cơ sở.
Như vậy cả 3 nội dung trong Bản kiến nghị ngày 17/4/2009 của các nhà tri thức gửi các đ/c Lãnh đạo Đảng và Nhà nước là không có cơ sở và không đúng với tình hình thực tế. Hoàn toàn mang tính bịa đặt và kích động.
Điều đáng buồn là các nhà khoa học, do thiếu thông tin lại đi ký vào một bản kiến nghị sai trái như vậy.
Trên đây là báo cáo của Bộ Công Thương về một số ý kiến xung quanh việc triển khai thực hiện Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng quặng bauxit giai đoạn 2007-2015, có xét đến 2025, rất mong các đ/c lãnh đạo các cơ quan thông tin báo chí, Bộ Thông tin và Truyền Thông chỉ đạo các phương tiện thông tin truyền thông thông báo rộng rãi đến công chúng.
BỘ CÔNG THƯƠNG