Hiệp định Genève chia đôi đất nước mới ký kết xong, dân Hà Nội và nhất là những gia đình giầu có lũ lượt kéo nhau lên đường di cư vào Nam, Ủy Hội Quốc tế cho xe đến tận nhà đón đi, hàng ngày có mấy chục chuyến máy bay vận tải Dakota chở dân di cư ồ ạt đi Nam, tại Hải Phòng có tầu thủy khổng lồ của Mỹ chở người vào Nam bằng đường biển, kẻ ở người đi tiễn nhau nhộn nhịp. Đồ đạc rẻ như bèo, cái máy hát mới tinh có sáu trăm bạc mà trước kia phải hai nghìn, sách vở, tiểu thuyết, đĩa hát… bán đầy ra, dân Hà Nội bán tống bán táng đồ đạc để đi cho nhanh. Các anh tôi từ làng đạp xe lên Hà Nội, Hà Đông mua đĩa hát, tiểu thuyết, sách vở nào thơ nào nhạc, nào Cánh Hoa Trước Gió của Nguyễn Minh Lang, Quán Gió của Ngọc Giao.

Ở Hà Nội và Hà Đông tình hình ra đi thật là nhộn nhịp, nhưng ở làng thôn cuộc đời vẫn phẳng lặng y như mặt nước ao, hồ. Trước đó ít lâu, mấy ông quan hai, quan ba của tiểu đoàn Quốc Gia đóng tại nhà tôi có khuyên thầy mẹ tôi liệu thu xếp đi Nam, họ bảo không sống với Việt Minh được đâu, nhưng ở nhà quê dù là nhà giầu, địa chủ người ta đều thờ ơ với chuyện đi Nam vì chưa ai biết Việt Minh thế nào, thầy mẹ tôi cũng chỉ ừ hữ cho qua chuyện.

Ngày tháng cứ vùn vụt trôi nhanh, thấm thoắt Việt Minh về tiếp thu Hà Đông, Hà Nội đã nửa năm qua, nhiều nhà giầu trong làng đã trốn lên Hà Nội đi Nam, họ đã được nếm mùi Việt Minh Cộng Sản. Họ hàng nhà tôi trên tỉnh cũng như ở nhà quê nhiều nhà đã đi Nam, thầy mẹ tôi lúc ấy mới quyết định di cư, nếu quyết định đi sớm thì cón bán được ít đất đai, ruộng nương bên kia sông, nay đi sau cùng chẳng đem được gì, nhưng trễ cũng còn hơn không.

Anh chị tôi đã đi trước, tôi và hai đứa em được chị tôi đưa ra quê ngoại ở dăm bẩy hôm để chờ đi lên Hà Đông. Nhân dịp đám cưới chị Loan con bác Cả, cậu tôi dẫn chúng tôi đến dự, đám cưới sang trọng văn minh lắm, hai chiếc ô tô đen ở Hà Đông đến, một cô mặc áo vàng xinh đẹp, thắt nơ xanh trên tóc bưng tráp bước vào, cô dâu, chú rể phù dâu, phù rể  đẹp quá. Các cô mặc áo dài xanh, hồng đẹp quá! chú rể, phù rể, mặc com lê sang quá! văn minh quá! Chúng tôi bọn trẻ nhà quê cứ trố mắt ra nhìn,  sao mà người ta văn minh lịch sự thế chứ!

Các bà chị, bà em của mẹ tôi ở lại hết chỉ có mình mẹ tôi đi Nam, các bác, các dì mỗi người giúp mẹ tôi một ít tiền để lên đường, tôi còn nhớ Bác Hai bảo chúng tôi:

- Tao hết lòng với gia đình chúng mày rồi đấy nhá!

Bác cho mẹ tôi một số tiền Việt Minh, nhà chị Loan khá giả có hiệu vàng ở Hà Đông cũng giúp đỡ mẹ tôi, nhà tôi đi sau cùng chẳng đem được gì, số tiền họ ngoại giúp đỡ thật đúng là một miếng khi đói. Buổi chiều hôm ra đi, cậu tôi tiễn chúng tôi ra cổng bảo các cháu vào Nam mai kia sẽ bỏ phiếu cho chúng nó, ý cậu muốn nói bỏ phiếu cho Quốc Gia trong cuộc tổng tuyển cử thống nhất hai miền, nhưng cuộc bầu cử ấy không bao giờ có! Cậu tôi chúc chúng tôi lên đường may mắn, chúng tôi vừa đi vừa ngoảnh nhìn lại mãi cho đến khi bóng cậu khuất sau mấy bụi chuối mới thôi! Ôi cái cảnh biệt ly sao mà buồn vậy !

Thế là chúng tôi đã bước ra khỏi lũy tre xanh mãi mãi không bao giờ còn quay trở lại, chúng tôi lên Hà Đông rồi đi tầu điện ra Hà Nội, sáng hôm sau đi xe hỏa xuống Hải Phòng, khoảng một tuần sau thầy mẹ và anh tôi cũng đến nơi, thế là gia đình tôi đã thoát nạn! nếu không chỉ một năm sau là tan xương nát thịt vì đấu tố rồi!

Chúng tôi đi tầu thủy vào Sài Gòn, chính phủ phát cho mỗi người tám trăm, tất cả vốn liếng nhà tôi chỉ có chút tiền đem theo và tiền trợ cấp! Gia đình tôi không quen cuộc sống phấn đấu nên những năm đầu vất vả lắm, nhà nghèo nhưng chúng tôi cũng được đi học, thật là may thay tôi lại thi đỗ vào trường trung học công lập ở Tân Định chứ không thì tiền đâu mà đóng học phí.

Hồi ấy hai miền Nam Bắc vẫn được viết thư qua sự chuyển giao của Ủy Hội Quốc Tế, nhưng phiếu để viết ngắn lắm chỉ thông báo được một ít tin và vài hàng hỏi thăm tức sơ sài thôi. Một hôm ông giáo sư Pháp văn cho biết Ủy Hội Quốc Tế cho học sinh được đặc biệt viết thư dài hai trang để chuyển về cho thân nhân bà con ở ngoài Bắc, tôi và anh tôi có viết thư hỏi thăm cậu tôi ở quê ngoại, nhưng không thấy trả lời gì.

Thời gian thấm thoắt như thoi đưa, tôi đã lên đại học được vài năm, sau cuộc đảo chính 1963 tôi đi dạy tại một trường trung học ở trên cao nguyên, cũng gần Sài Gòn, vừa làm vừa học tiếp. Hồi ấy tôi hay viết thư ra Bắc thăm hỏi một chú em con bà gì ở Hà Nội, chúng tôi thăm hỏi qua lại nhưng cũng chỉ được viết vắn tắt, bức cuối cùng tôi có viết:

Ước mong ngày nào đất nước thanh bình dể anh em mình được gặp lại nhau...